Thursday, June 18, 2020

A HODAH KA SI?


A HODAH KA SI?

Mikip nih kan i fahsak ngai mi bia cu, “Mah hngallo” ti mi bia hi a si. Kan pu pa hna chan, a hangcho lo mi chan hmanh ah “mah hngallo” timi bia cu an rak i fahsak tuk. Sihmanhsehlaw mikip nih mah le mah i hngalhnak ah cun kan chambau cio ko. Micheu cu a hodah ka si, khawika indah ka rat, zeibantuk pawngkam in dah a hang mi ka si, zeibantuk minung dah ka si i zeidah ka tuah awk a si ti le zeitindah ka nun lai? ti hmanh aa hngallo mi kan tam ko rih. Cucaah a tanglei i langhter mi hna hi mah le mah i hngalhnak ah bawmtu a si lai, tiah kaa ruahchan.

Pathian kut chuak kan si

Pathian a hngal mi hna nih cun mah hngallo in kan nun awk a silo. Pathian a hngal mi bantuk in ningcang te le zohdawh tein kan nun awk a si. Zeicatiah a kan sertu cu kan hngalh mi Pathian a si i sertu duhning in kan nung. Pathian salha Paul nih Efesa khua Khrihfa hna cu, “Kannih cu Pathian kutchuak kan si i Pathian nih thilha tuah dingah a rak kan tinh mi bantukin Khrih he ipehtlaihnak thawngin thilha cu kan tuah khawhnak hnga a kan ser han mi kan si,” a ti.

Pathian kutchuak in sermi minung nih thilha hi kan tuah kho taktak maw? Kan tuah kho taktak lo. Zeicatiah Jesuh Khrih he ipehtlaihnak kan ngeihlo caah a si. Mitampi nih Jesuh Khrih cu a theih lawng an theih cang i a hngal taktak tu cu mitawmte lawng an si. Bia ngaingai ah cun Pathian nih a kut in a ser mi minung nih kan Bawipa Jesuh Khrih he a thukmi pehtlaihnak ngeih i hatnak tuah tehna, a thiangmi nun ngeih tehna, a ding mi si tehna, Pathian sunparnak a petu si le a langhter tu si tehna hi Pathian nih a kan tinh piak mi cu a si. Pathian nih tinh mi ngei in a kut hrimhrim hin a kan ser mi kan si.

Pathian mui keng minung

Mitampi nih vawlei kan nunnak ah dawhcahlo (zohdawhlo) mi thil tuah le ningcanglo in kan nun kan hmannak hi “keimah hi a ho ka si” tiah kan i hngalhlo caah a si. “Keimah hi a ho ka si” tiah a mah le a mah aa hngal mi hna cu vawlei an nunnak ah hawi hlei in an i dang. I phuhrunnak le sawttarhnak lungput zeihmah an ngeilo. An sinak ah khan “Pathian Vel cu ka caah a za” an ti i lawmhnak le hnangamnak an ngei. An ngeih mi lawmhnak le hnangamnak cu chawva in thlen khawh a silo. Zeicatiah Pathian Thlarau sinin an hmuh mi a si.

Pathian Vel a ngan ning cu hitihin a si; sermi thil vialte (vawlei mifim hna nih an hmuhkhawh mi le an hmuhkhawh lo mi thil, van le vawlei zeizong vialte) lak ah Pathian nih keimah minung i a ka ser ve hi a si! Pathian nih vawlei i sem dingah a ka ser ve hi ka ruah tikah ka lung nih a phan lo. Pathian cungah lawmh lo in ka um kho lo. Pathian nih minung a ser ah hin, “a tu cu minung kan ser cang hna lai; kanmah mui an keng lai i kanmah he kan i lo lai,” tiah a ti i cuticun Pathian nih minung cu a kan ser. Ka ruahnak nih a phaklo mi cu Pathian nih Amah mui keng in a ser mi kan si hi a si.

CCU (Chin Christian University) sianghleirun ka kai lio ah sianginn cachim Pastor Hrang Lian Thang nih, “midang ka upat hna nak a hrampi cu Pathian nih Amah mui keng in a ser mi minung kan si caah a si,” tiah a rak kan chim. Cu bia cu ka ruah deuhdeuh tikah a kau deuhdeuh ve. Phundang cun, Pathian nih a mah mui keng in a ser mi minung/midang kan upatnak hna nih an cungah hatlonak a kan tuahter kho lo. Sihmanhsehlaw midang cungah thilhalo le hatlonak a tuah tu hna nih cun Pathian mui keng an upatlo lengah Pathian mui keng in ser mi minung an hrawh a si. Cu bantuk thilhalo le hatlonak a tuah tu hna cu mah le mah aa hngallo mi (mah hngallo) an si.

Mah hngallo nun in mah hngal nun ah

Mah le mah aa hngallo mi hna nun cu an taksa duhnak nih a uk camcin hna. An tuah uan mi rian kip ah lungawiawm in an um i lawmhnak le hnangamnak taktak an ngeilo. An lungput ah an i seh chih mi ruahnak cu “Mi ca chia vang! Mah ca ha vang” ti hi a si. An hmuh mi thil ha cu midang zawnruahnak ngeilo in an mah angah an hui dih. Mah le mah aa hngallo mi hna nun cu midang caah rimhmui siloin thihnak rimchia lehlam an si.

Nihin ni ah hringtu nu le pa nih hringtu kan sinak kan i hngalh a herh. Cubantuk cun fa nu le le fapa le hna zong nih fa le sinak kan i hngalh a herh. Sianginn cachim nih cachimtu sinak lungput le ziaza a ngeih a herh. Uktu bawi le ramkhel hruaitu (cozah riantuan tu) hna zong nih uktu bawi le ramkhel hruaitu lungput an ngeih awk a si (ziknawh le eihmuar hman hi uktu bawi le ramkhel hruaitu lungput a silo).

Cubantuk cun Pastor nih Pastor lungput a ngeih awk a si. Khrihfa upa nih khrihfa upa lungput a ngeih awk a si (Khrihfa upa si ung i a thlithup in hatlonak a tuah pengtu cu Khrihfa upa in i dinseh. Ni hmanungbik biaceihnak ni ah a in dingmi a nganter a si). Khrihfabu hruaitu hna nih chungtel sawhsawh bantukin nunawk a silo, khrihfabu hruaitu nunzia lungput a ngeih awk a si. Minung kan sinak ah zeibantuk uanvo dah khinh ka si ti hi kan i hngalh a herh. Zeidah kan si ti i hngalhnak nih uanvo a kan hngalhter. Jesuh Khrih nih Pa Pathian lungput a ngeih bantukin Jesuh Khrih a zumtu hna nih Jesuh Khrih lungput kan ngeih ve awk a si.

Paul nih Efesa khua Khrihfa hna cu, “Pathian he aa lo in ser mi nan mihring thar kha i hruk u,” a ti bantuk in nihin ah Pathian nih a ngeih mi ziaza le Jesuh Khrih nih a ngeih mi nun ning in kan nun cu kan thuamh i kan hruk awk a si. A rawk tuk cang mi Pathian mui keng minung cu Jesuh Khrih thawng in Pathian he aa lo in serthar mi kan si. Jesuh Khrih ah, a hlun cu a thar ah a cang. Jesuh Khrih he kan i pehtlaihnak thawngin nunning thar, ruahnak thar le lungthin thar he kan nun awk a si.

Nihin i ruamra ngeingai in Biakinn chung i aa pum mi mitamdeuh nih, Jesuh Khrih thawngin serthar mi ka si kan ti lai nain sertharmi muicuang kan tlawm tuk. Paul nih, “mithar cu nan i hruk cang caah pakhat le pakhat i hleng hlah u. Hi mithar hi a sertu Pathian nih Amah mui lo chin lengmang in a tharchuah chin lengmang mi cu a si; cucu Amah hngalhnak kha tlamtling tein nan ngeih khawhnak hnga caah a si,” a ti. Phundang cun Pathian mui keng minung nih sertu Pathian kan hngalh khawhnak hnga le Pathian mui lo in tharchuah lengmang kan si nak hnga pakhat le pakhat kan i hlen lengmang awk a si lo.

Pathian nih prophet Isaia hmang in, “An nih (minung) cu Keimah (Sertu Pathian) mi an si i keimah sunparnak pe dingah ka ser mi an si” a ti. Caan tampi kan mah le kan mah kan i hngalhlo ca le Pathian serhnawhchan kan sinak kan i hngalhlo caah ningcanglo in kan nun a tam. Pathian sunparnak pelo in minung le minung sunparnak kan i pek a tlawm lo. Minung le minung sunparnak kan i pek cangah cun midang hmai ah mithmaiha kan hmuh awk cu a si ko (Cu bantuk thil a tuah tu hna nih cun hi vawlei ah an laksawng cu tling tein an hmuh cang).

A ngaingai ah cun Pathian lawng hi sunparnak kan pek awk cu a si. Zeicatiah sunparnak cu Amah Pathian ta a si. Pathian ta a si mi cu Pathian kan pek awk a si i minung ta a si mi cu minung kan pek awk a si ve ko. A taktak ah cun minung hmanh hi Pathian nih a ser mi a mahta pei kan si cu. A mi kan si a tuurun zong kan si fawn. Cu caah kan nih cu Pathian sinah a nung in pekchanh mi raithawinak bantuk in kan in pek awk lehlam a si.

Biadonghnak

Nihin ah cun a ho ka si kaa fiang cang. Kan nih cu Pathian kutchuak ser mi kan si, Pathian mui keng kan si, Pathian sunparnak pe ding kan si, Pathian ta kan si. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “siangpahrang muicuang cu siangpahrang pe u, Pathian muicuang cu Pathian pe ko u,” a ti bang kan nih cu Pathian muicuang/muikeng kan si caah Pathian sinah a nung in pekchanh mi raithawinak bantuk in i pe chan ve hna usih.

Saturday, June 6, 2020

KHUHCHILH


KHUHCHILH

Capar tlang ka tar mi ah “Khuhchilh” ka ti ko i langhter ka duh taktak mi cu “Khrihfabu nih vawlei khuhchilh maw a biapi deuh, vawlei nih Khrihfabu khuhchilh dah a biapi deuh,” ti hi a si. Careltu nih kan duh mi kan i thim khawh nain a thim kan palh lo ding cu a biapi ko. Caṭialtu nih biapi deuh in ka thim mi cu Khrihfabu nih vawlei hi a khuhchilh awk a si, ti hi a si.

Khrihfabu nih vawlei a khuhchilh a herh, ka titikah a ruah kan palh lo ding cu Khrihfabu nih vawlei lei uknak le nawlngeihnak tiang va lak i va hruai kha langhter duh mi a si lo. Khrihfabu nih a ngeih mi muisam dawtnak, ṭhatnak, dinnak, felnak le toidornak…te hna kha langhter duh mi a si. Phundang in ṭhatlonak in a khat mi vawlei hi Khrihfabu muisam nih a khuhchilh awk a si.

Vawlei tuanbia kan zoh tikah Khrihfabu nih vawlei khuhchilh silo in vawlei tu nih Khrihfabu a khuhchilh lehlam. Cu sining cu nihin tiang zong in a si. Vawlei nih a khuhchilhknak Khrihfabu cu an rawhnak a fakchin lengmang ko. Cu bantuk cun Khrihfa ram zong vawlei nih a khuhchilh a si ah cun a ram ning in a rawk tuan ko. Nihin ah kan ruah awk a ṭha ngai mi cu Lai ram zong hi Khrihfa ram kan si nain Khrihfabu nih a ngeih mi lungput kan ngeih lo cun a rawk tuan ko lai.

Lai Ram Vawlei Cheukhat Sining Cuanhnak

Lai ram vawlei cheukhat sining kan cuanh tikah, ṭhatnak a zor i ṭhatlonak a karh. Pum pawcawm rian kawlnak ah ziknawh a hau. Ziknawh lo cun rianṭuan awk hmuh a si tilo. Ziknawh cu a ṭha ngai mi le thil dawh ngai ah an ruah i Lai nunphung ah a cang hnik cang. Vawlei lei i hruainak ah midang dawtnak a zor, mah le mah i dawtnak a karh, midang caah ṭhatnak tuah a zor i mah ca lawng ruat in ṭhatnak tuah a karh. Dinfellonak le ṭhatlonak in a khat. Vawlei cu phaisa le nawlngeihnak nih a khalh cang.

Zeiruangah Lai ram vawlei hi ṭhatlonak le dinlonak in a khah? A ruang cu Khrihfabu nih Lai ram vawlei hi a khuhchilh khawh ti lo caah a si. Khrihfabu le a cawnpiaknak nih minung a khuhchilh kho tilo. Khrihfabu cawnpiaknak le PATHIAN phunglam hna cu ngaih nuam ah ruah a si cang i zulh awk le i nunpi awk ah kan ruat tilo.

Lai Ram Khrihfabu Cheukhat Sining Cuanhnak

Lai ram Khrihfabu cheukhat sining kan cuanh tikah Jesuh Khrih nih a ngeih mi Thlarau theitlai (Gal 5:22-23) hmuh khawh a si tilo. Khrihfabu hruaitu thim ah bia ziknawh in hruaitu thim a tlawm tilo. PATHIAN rian ah pumpek duhnak silo in mithmai co duh ah Khrihfabu hruaitu thim mi kan tlawm tilo. PATHIAN rian ah pumpek duhnak silo in dirkamhtu ṭha ngeih ruang le ṭhohdirh tu ṭha ngeih ruangah Khrihfabu hruaitu thim mi kan tlawm tilo.

Khrihfabu i hruainak ah midang dawtnak a zor, mah le mah i dawtnak in a khat, midang caah ṭhatnak tuah a zor i mah ca lawng ruat in ṭhatnak tuah a karh. Dinfellonak le ṭhatlonak in a khat. Khrihfabu cu phaisa le nawlngeihnak nih a khalh cang. Nihin Khrihfabu cu vawlei nih a khuhchilh ai. Khrihfabu nih aa hmaithlak mi rian cu, a si ding mi PATHIAN sunparnak ca a zor i a silo ding minung sunparnak tu a karh.

Zeinihdah An Khuhchilh?

Vawlei sining taksa duhnak (Kol 3:5) nih maw, Khrihfabu sining PATHIAN duhnak (Gal 5:22-23) nih dah? Vawlei sining taksa duhnak hna cu: nu le pa sualnak, dawhcah loin umtu khuasak, hornak, thin ṭhat lo (lungput ṭhat lo) le hakkauhnak tehna hi an si ko. Ṭhatlonak vialte hi vawlei sining taksa duhnak ah pumkhat an si. A cung i langhter mi ṭhatlonak hna hi ṭhatlonak hringtu nu bantuk an si.

Thin ṭhatlonak nih lungput ṭhatlonak le khuaruah ṭhatlonak a hrin. Thinlung put le khuaruahnak a ṭhat ti lo ah cun rawhralhnak a chuak colh. Cu bantuk cun hakkauhnak nih ziknawhnak le midang eihmuarnak a hrin ve. Hakkauhnak in ziknawh eihmuar a hmang mi hna ngeihchiah chawva cu an i hngalhlo kar ah an thlalangawng in a zuang dih. PATHIAN nih, “Mi Thluachuak” a ti mi hna an silo.

Khrihfabu sining PATHIAN duhnak nih a chuahter mi (Thlarau theitlai) hna cu: dawtnak, lawmhnak, daihnak, lungsaunak, zaangfahnak, ṭhatnak, zumhawktlakmi sinak, toidornak le mah le mah i uk khawhnak hna hi an si. PATHIAN duhnak nih a chuahter mi (Thlarau theitlai) vialte hi dawtnak ah an i funtom dih. Cu dawtnak a ngei kho mi hna cu kan Bawipa Jesuh Khrih he a thuk mi pehtlaihnak a ngei mi hna lawng nih an ngeih.

Biadonghnak

            Kan nun a dam khawhnak hnga Jesuh Khrih he a thukmi pehtlainak kan ngeih a herh. Phundang cun Jesuh Khrih nih a kan khuhchilh a herh. Phumpak nun a dam lawngah Khrihfabu a dam lai. Khrihfabu a dam lawng ah zatlang nun a dam lai. Zatlang nun a dam lawngah kan ram a dam lai. zatlang nun a rawk mi vialte hi Khrihfabu a damlo caah a si. A kan khamhtu kan Bawipa Jesuh Khrih nih kan nun hi khuhchilh cang ko seh.

Khrih Chungah Lungkhat Sinak

  Khrih Chungah Lungkhat Sinak Tuan Hre Thang 1 Korin 1:10-13 Ka u le ka nau hna, kan Bawipa Jesuh Khrih min in kan nawl hna: nan dihlak...