Na Zumhnak Nih An Damter Cang

Na Zumhnak Nih An Damter Cang

Tuan Hre Thang

Marka 5:25-34

Cu hna lakah cun nu pakhat, thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi a um…Mi nih Jesuh kong an chim lengmang cu a rak theih ve i a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai, tiah a ti. Cucaah zapi lakah cun…a puan kha a tawngh. Cu ka hmun le cu caan te ah cun a thi chuah cu a dam i ka zawtnak in ka dam cang, ti kha aa hngal. Jesuh nih a chungin ṭhawnnak a chuah kha chikkhatte ah a hngalh i zapi lakah cun aa mer i, “Ahodah ka puan a tawng?” tiah a ti hna...Minu nih khan a cung i a tlungmi cu a hngalh i cucaah ther lengmang le phang lengmang in a ra i a ke hramah a bawk i a kong kha a chimh dih. Jesuh nih cun, “Ka fanu, na zumhnak nih an damter cang. Dai tein va kal law na zawtnak cun va dam ko cang,” tiah a ti.

Biahmaiṭhi

Kan Baibal caangthiam hi thawngṭha cauk pathum Matthai, Marka le Luka nih record ṭha te in an tuah cio. Cu vialte lakah Marka nih record a tuah ning hi a fiang khun ko tiah kaa thim hleinak a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih kum hleihnih thisen a chuak cang mi nu a damternak cu Galili ram, Kapernaum khua pawng ah a si kho men, tiah Baibal thiamsang hna nih an ti. Kan Bawipa Jesuh Khrih cu pumhnak inn uktu a si mipa Jairu inn lei a kal lio ah thichuahnak in kum hleihnih a zaw cang mi nu nih zumhnak le ruahchannak in a puan a tawnghnak le damnak a hmuhnak kha a si. Nihin ah kum hleihnih thichuak nu bantukin kan zawtnak hi aa dang cio lai. A cheu cu kan ram buainak ruangah thinlung damlonak, khuaruahnak damlonak le taksa lei hrimhrim damlonak tiah kan damlonak a phunphun aa dang cio lai. Hi lio caan, kan khing a rih tuk lio le kan van a santuk lio ah hin zumhnak le ruahchannak he kan Bawipa Jesuh Khrih puanki cu thlacamnak in tawng ve hna usih, tiah kan sawm hna. Tamdeuh in kan i fian khawhnak lai thichuahnak in kum hleihnih a zaw cang mi nu sining in thazaang la ṭi hna usih.

Lungdonghnak le harnak lakah

Kan Baibal ah thichuahnak in kum hleihnih chung a zaw cang mi nu hi a konglam tampi in aa ṭial lo nain kan hmuh khawh mi chungah hi nu hi a zawtnak ruangah lungdong le vansang ngai in um dawh a si. Sibawi tampi nih an thlop i cu thlopnak ah cun a ngeihchiah tampi zong a hman dih cang nain a ṭha deuh hlei lo; a zual in a zual chin. Vawlei lei sibawi hna fiamthiamnak nih an damh khawh ti lo caah lungdong ngai in rak um dawh a si. Cu hlei ah Judah mi hna zatlang nunphun ah an i nunpi mi cu, nu nih a nu sinak in thi a chuah a siloah nuphung a thei lio mi nu cu thianglo a si caah leng a chuak lai lo. Zeicatiah a tongh mi paoh kha a thianglo tiah ruah a si (Lev 15). Hi bantuk zatlang nun ah zeitindah a rak nun hnga, hi nu caah zeitluk in dah a nun si a vangh hnga. A damlonak ruangah zatlang nun in pheu a si, mi thianglo tiah ruah a si caah hawi sin um thloh a si. A caah ruahchannak a dong ngai lai, tiah ka ruah.

Nihin ah hin, thichuahnak in kum hleihnih chung a zaw cangmi nu bang kan tonmi harnak ruangah maw, kan zawtnak ruangah maw, kan ram buaibainak ruangah maw lungdong le vansang in a ummi kan tampi lai tiah ka ruah. Thaizing kongah ruahchannak ngeilo in a ummi zong kan tampi lai dah. Nihin i kan ram buainak ruangah mi tampi nih harnak kan tong cio i thaizing kong hmanh ah kan nunnak aamahkhang ngam lo le hnabei ngai in nun khua a sa mi kan tampi. Kan ram caah siseh, chungkhar caah siseh, fa le caah siseh, pumpak caah siseh ruahchannak ngeilo in a um mi tampi kan um. Kan khua kan ram, kan innchung toi hmanh ah him lo le khingret ngai in kan um. Kan nun hi zoh tikah mithinglo bang um hnangamlo le ral a zam mi hna nih ralzamnak nak zongah mithianglo nu bang um hnangamlo in a vaimi kan tampi. Nihin kan sining hi ruah tiakah thichuahnak in kum hleihnih chung a zaw cangmi nu bang ruahchannak a pit lung a dong ko.

Lungdongh caan ah ruahchannak thar he

Sihmanhsehlaw, Baibal caangthim ah kan hmuh rihmi cu, vansannak le lungdongnak in a khatmi nu (thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi nu) nih cun kan Bawipa Jesuh Khrih kong, midang nih an chim lengmang mi cu a rak theih ve, a ti. Khuaruahhar thil a tuah lengmang tu Nazareth khua mi Jesuh; mizaw, kebei, mitcaw, hnachet le thlarau thur nih a ṭem mi vialte hna a damter khotu kong nih cun mizaw nu cu ruahchannak thar a ngeihter. Cucaah mizaw nu nih a chimmi cu, “a puan ka tongh hmanh ah ka dam lai” tiah a ti. Phundang chim ahcun, hi tluk in khuaruahhar ṭhawnnak a ngei mi le khuaruahhar thil a tuahtu Nazareth khua mi Jesuh a puan ka tongh hmanh ah ka dam lai, tiah a tinak a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih kong a theihnak nih a nunnak caah a ṭha deuhmi ruahchannak a pek. Zumhnak le ruahchannak nganpi he a puan ka tongh hmanh ah ka dam lai a ti.

Nihin kan ram buainak ruangah thinlung, khuaruahnak lei le thasa lei in kan dam lo lio caan ah hin kan caah ruahchannak cu a um ko ti hi langhter ka duh. Thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi nu nih Nazareth khua mi Jesuh kong a theih tikah zumhnak he nihin a harnak le a intuarmi lonh in a nunnak caah a ṭha deuhmi thil a cang lai tiah aa ruahchan. Nang le kei zong nifa kan nunnak ah kan Bawipa Jesuh Khrih thawngin kan hmailei kongah a ṭha deuh chinchin mi kha aa ruahchan ve ding kan si. Cu sining cu nihin ah kan ram buainak nih harnak, sivanghnak, ṭahnak, hacangrialnak, thinlung le taksa damlonak tiah a phunphun nih a kan nenh lio caan ah hin mizaw nu (thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi nu) bang zumhnak he Nazareth khuami Jesuh thawng in kan nunnak caah a ṭha deuh mi i ruahchan usih law kan hmurkaa in phuang ve hna usih. “Nazareth khuami Jesuh thawng in nihinnak hin thaizing khi a ṭha dueh lai! Nazareth khuami Jesuh thawng in 2026 nak hin 2027 khi a ṭha deuh lai!”

Zumnak le Thlacamnak in Nazareth khuami Jesuh puan tawng ve usih

Kan Baibal chungah mizaw nu cu, zapi lakah cun hnulei in a ra i Nazareth khuami Jesuh a puan kha a tawngh i cu ka hmun le cu caan te ah cun a thi chuah cu a dam caah ka zawtnak in ka dam cang, ti kha aa hngal, a ti (Mar 5:28-29). Mizaw nu nunnak zoh tikah kan i zohchunh ding cu, a hmuh bal lo mi le a kong lawng a theihmi Nazareth khuami Jesuh nih ka zawtnak hin a ka damter khawh ko tiah a zumh mi hi a si. Cun, a nunnak ah dawnkhantu tampi a um; thichuahnak in a zawmi a si caah mi thianglo le zatlang nunphung nih pheu mi a si. A zawtnak ruangah a tawnghmi poh a thianglo ah ruah a si. Judah phung le zatlang nunphung nih mibu sin ṭhut le dir kham a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih puanki a va tawngh khawhnak ding hmanh ah dawnkhantu tampi a um. Sihmanhsehlaw cu vialte dawnkhantu cu, “a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai” timi zumhnak nih a dawn kho lo. Cu a zumhnak nih cun dawnkhantu vialte cu a pahter khawh i Nazarat khuami Jesuh puan a va tawnghter caah damnak  tling a hmuh. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “Ka fanu, na zumhnak nih an damter cang,” tiah a ti.

Nihin ah cu bantuk zumhnak cu a phunphun in a zawmi nang le kei, kan chungkhar, kan Khrihfabu le kan ram nih a herh. Kan ram buainak le dothlennak ruangah pumpak in damlonak a ingmi, ralzam dirhmun in hmunkip ah zam in chungkhar a damlo mi  le Biakinn ah Pathian bia kho lo in  Biakinn hrawhpiak le Khrihfabu a zawmi tampi kan um lai dah. Cu bantuk ṭhiam cun, kan ram buainak le dothlennak ruangah kan ram a zaw, ram chung mizapi kan him lo. Thinphannak le ṭihnak nih a zual in a kan zual. Hi lio caan ah hin mizaw nu bang “a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai” tiah a ti ngam mi zumhnak ngeih kan herh. Nihin ah nang le kei nih kan mihring sinak in Nazareth khuami Jesuh puan cu kan hmu in kan tawng kho lai lo nain zumhnak le thlacamnak in tawng ve hna usih. Nazareth khuami Jesuh cu a nung; nizaan, nihin le thaizing aa thleng bal lo. Nihin ah, pumpak, chungkhar, Khrihfabu le kan ram caah zumnak fek in thlacamnak he Nazareth khuami Jesuh Khrih puanki cu tawng ve hna usih. Kan dam hrimhrim lai! Zeicatiah Nazareth khuami Jesuh ah damnak, luatnak le daihnak a um.

Biadonghnak

Biadonghnak ah, thichuahnak in a zawmi nu nih kum hleihnih chung a rak intuar mi harnak le lungdonghnak kha a zumhnak thawngin damnak ah a can bantukin, minu zawtnak bang nihin i kan tonmi ram buainak, chungkhar sifahnak, le taksa-thinlung damlonak hna hi zumhnak he Nazareth khuami Jesuh sin ah phakpi a herh. Vawlei lei thiamnak le sibawi hna nih an kan damh khawh lo hmanh ah, “a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai” timi zumhnak kha nifa kan nunnak ah i tlaih hna usih. Nihin ah Nazareth khumi Jesuh cu kan mit in kan hmu kho ti lo nain, zumhnak le thlacamnak thawngin a puan cu kan tawngh khawh ko. Kan hmailei caan, kan ram, kan chungkhar le kan Khrihfabu caah lungdong loin ruahchannak thar he hmailei ah a normi kan si awk a si. Jesuh Khrih cu nizaan, nihin le thaizing aa thleng bal lomi Pathian a si caah, amah ah cun damnak tling a um. Cucaah, lungdong lo le hnabei donglo tein zumhnak he Bawipa Jesuh Khrih puan tawng ve dingin kan sawm hna. Bawipa nih kan ram, kan miphun, kan Khrihfabu le pumpak kan nunnak ah damnak le daihnak tling kan pe ko cang seh. Amen.

Bawipa Nawlngaih Thluachuah Hmuhnak

Bawipa Nawlngaih Thluachuah Hmuhnak

Johan 2:7-10

Jesuh nih sinum pawl cu a thawh hna i, “Hi ralca ah hin ti rawn hna u,” tiah a ti. Liam thluahmah in an rawn hna i annih cu, “Ti kha tlawmpal in hei than u law rawldanghnak tlangtlatu kha hei pe u,” tiah a ti hna. An hei pek i, mitsur zu ah aa cangmi ti cu a rak teh. Hi mitsur zu hi khuazei in dah a chuah ti kha a hngal lo (Ti a thantu sinum nih khan cun an hngalh ko). Cucaah nupi thitu pa kha a auh i, “Midang nih cun an sawmmi hna kha mitsur zu a tha bik cu a hmasa ah an dinh tawn hna, cun an i zat hnuah cun a sawhsawh kha an pek hna. Sihmanhsehlaw nang nih cun a tha bik kha atu tiangin naa chiah rih,” tiah a ti.

Biahmaiṭhi                            

Kan tlangtar i “Bawipa Nawlngaih Thlachuah Hmuhnak” ka ti tikah, Bawipa nawl cu toidornak he a ngai mi kan si ding kha langhter duh mi a si. Bawipa a nawl ngaih hi zeitluk in dah a ṭhat le Bawipa nawl cu toidornak he a ngai mi hna cungah Bawipa thluachuah a ngan zia kha langhter duh mi a si. Kan Baibal caangthim hi Galilee ram ah a um mi Kana khua nupi ṭhitnak puaiah kan Bawipa Jesuh Khrih le a zultu hna cu sawm an si ve i puai an va zawh ve tikah puai zawh mi hna caah timhtuah mi mitsur zu a dihnak le sinum hna le chungṭuan hna lungre thei an um lio ah Jesuh Khrih nih ti kha mitsur zu a ṭha bik mi ah a canternak kha si. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih ti kha a ṭhabik mi mitsur zu a canter hlan ah sinum pawl nih tuahawk rian a fial mi hna a um. Cu rian cu lung ralca paruk chungah ti khat tein rawn a si. Cun, rawn cia mi lung ralca chung ti kha than ṭhan i rawldanghnak tlangtlatu va pek kha a si. Cu vialte an tuah dih tikah Bawipa a sunparnak le a lianngannak a hmu i aa hawm ve mi an sinak kha langhter duh mi a si. Cu sining cu a tanglei bantukin zohṭi hna usih.

Bawipa nih a rianṭuan hawi si a kan duh

Kan Bawipa Jesuh Khrih nih khuaruahhar thil a tuah tikah amah lungtho le amah lawng in a tuah lo. A hmasa bikah midang kha rian a fial ta hna a siloah bawmtu ah a sawm hna. Cu sining he pehtlai in, Baibal thiamsang Raymond E. Brown nih a chim mi cu, “Jesuh nih minung i tel loin khuaruahhar thil a tuah lo,” tiah a ti. Langhter duh mi cu kan Bawipa Jesuh Khrih cu minung he hmunkhat ah rianṭuan a duh mi a sinak, le minung kha a rianṭuan ṭi hawi siawk ah a duh zungzal mi a sinak kha fiang tein kan hmuh khawh. Kan Bawipa Jesuh Khrih cu zeizong vialte tuah kho tu a siko nain ralca chungah ti rawn kha sinum a fial hna. Sinum kha ti rawn ter lo in ralca chungin misur zu zong a chuahter khawh ko lai nain cu ti cun a tuah lo. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih Pa Pathian rian a ṭuannak ah midang zong i tel ve hna seh ti a duhnak kha fiang tein kan hmuh khawh. Cucaah, Jesuh Khrih nih a zultu hna cu, “khuazakip ah va kal u law miphun vialte kha ka zultu ah va ser hna u;…,” tiah a ti hna nak a si (Mtt 28:19).

Nihin ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih sinum hna bang a rian ah a lamkip in i tel ve dingah sawm le fial kan si ve. Sinum hna kha kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “Hi ralca ah hin ti rawn hna u” a ti bang a rian ah kan mah le kan sining cio in i pek awk ah fial kan si. Cu sining cu Lamkaltu Paul nih aa fiantuk caah, “ka u le ka nau hna, Pathian nih a kan zaangfahnak a nganmi ruangah hin, Pathian sinah a nung in pekchanhmi raithawinak bantukin i pe tuah u; a rian ah aa pumpemi le cohlan awk tlakmi si tuah u…,” tiah a ti (Rom 12:1). Cu sining cu, thawngṭha chim kho nih thawngṭha chimnak in siseh, ngaihchiah cawva ngei nih sifak le harsa, nuhmei le pahmei bawmhchanhnak in siseh, thlacam kho nih midang caah thlacam piaknak in siseh a lamkip in a rian ah i tal ve dingin fial kan si. Sinum hna nih an ti kawh mi ralca chung ti rawn fial bang, nihin ah Bawipa nih a lam kip in kan ti khawh cio mi a rian ah fial le auh kan si. Jesuh Khrih cu nangmah le keimah he rianṭuan ṭi a duh mi a si pinah nangmah le keimah hmang in khuaruahhar thil tuah a duh zungzal tu zong a si.

Nawlngaihnak nun a ngei mi Sinum hna

Jesuh nih sinum pawl cu, “Hi ralca ah hin ti rawn hna u,” tiah a ti hna tikah sinum pawl nih kan Bawipa Jesuh Khrih cu zeidangdang biahal lo in a fial hna ning in an tuah. Hi zawnah sinum pawl nun aa dawhtuk mi cu, dai te in toidornak le a nawlngaihnak he ralca paruk chungah ti cu liam thluahmah in an rawnnak hi a si. Sinum dirhmun ah va i dirter cio usihlaw bia hna kan hal ta men hnga, tiah ka ruah. Ralca paruk chungah ti khat te in rawnter cu aw…kan ti men lai. Zeicatiah ralca pakhat nih cun ti galan 20 le 30 kar a tlum, ti a si. Galan pakhat cu palang thawl ruk tluk a si va sikaw, ralca paruk chungah ti khat tein rawn cu a tawmte lo. Sihmanhsehlaw, sinum hna nihcun biahalnak umlo, vuivainak umlo le lunghrinhnak umlo in kan Bawipa Jesuh Khrih nih a fial hna ning in a nawl ngaihnak he an tuah.

Cu bantuk ṭhiamṭhiam cun sinum pawl nih relca chungah ti cu liam thluahmah in an rawn dih hnu ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih sinum pawl kha a thawh hna i, “Ti kha tlawmpal in hei than ṭhan u law rawldanghnak tlangtlatu kha hei pe u” tiah a ti hna. Sinum hna nih, cu zongah cun alnak le biahalnak zeihmanh um lo in ralca chung ti cu rawldanghnak tlangtaltu pek awk ah an than ṭhan. Hi sinum hna dirhmun ah hei dir cio usihlaw kan vuivai pah cang lai dah, “Ziah, ralca paruk khat tein ti a kan rawn ter dih caangkaa in ralca chung ti cu ziah a kan thanter ṭhan hoi hnga? Ziah, misur zu a silo mi ti cu rawldanghnak tlangtlatu va pek awkah a kan fial hoi hnga?” tiah lunghrinhnak he kan ti men lai dah. Sihmansehlaw sinum hna nih cun dai tein kan Bawipa Jesuh Khrih nih a fial mi hna vialte kha toidornak le lunghrinhnak umlo in an tuah dih tikah Pathian Fapa Jesuh Khrih, khuaruahhar thil tikhawh ṭhawnnak an hmuh. Nawlngaihnak kan ti mi cu khuaruahhar thil tuah hlan le hmuh hlan ah a um ti hi chinchiah awk ṭha ngai a si.

Nihin i Jesuh Khrih a zumtu kan sinak ah a biapi mi le kan i ngeih ding mi sining cu sinum hna i an nunzia hi a si. Nifa kan nunnak ah Bawipa nawl ngai in kan nun le a cungah lunghrinhnak zeihmanh ngeilo in a rian ah aa pumpe ding kan si hi a si. Kan nunah ralca um a lawng mi bang chambaunak le herhbaunak tampi kan ngeih caan a um ko lai. Cu caan lio theng te ah cun kan Bawipa Jesuh Khrih cungah lunghrinhnak ngeihlo le a umlo mi a umter khotu a sinak hngal in kan nun awk a si. Caan tampi ah chungkhar nih ngeihchiah cawva in siseh, thaizing eidin awk ah siseh, harnak kan ton tikah Bawipa nih a kan fialmi dinfelnak nun kha i philhter i ningcanglo chawva kawl hna hi Jesuh Khrih thilti khawhnak i bochanlonak nih a chuahter mi a si. Baibal thiamsang James D. G. Dunn nih, “Jesuh Khrih kan zumhnak nih a nawlngaihnak le a ṭha mi tuahsernak a chuahter zungzal,” tiah a ti. Nifa kan nunak ah kan Bawipa Jeshuh Khrih ah lunghrinhnak ngeilo in Amah zumhnak, bochannak le a cawnpiaknak zul in a nung ding kan si. Cu ti kan nun a si ah cun kan cungah Jesuh Khrih thiltuah ṭhawnnak a lang hrim lai.

Ti in khuaruahhar thluachuah mitsur zu ah

Sinum hna nih kan Bawipa Jesuh Khrih fialmi rian, belca chung ti cu an leh i rawltlangtlatu sin an phak pi tikah ti cu dai tein a thaw ngaingai mi le a ṭha ngaingai mi mitsur zu ah a rak i cang diam. Ti in mitsur zu ah aa cang mi cu rawltlangtlatu nih a rak teh tikah a thawtnak nih a khuaruah a har ter. Baibal caang thim cungah rawl tlangtla tu nih cun, “Hi mitsur zu hi khuazei in dah a chuah ti kha a hngal lo (Ti a thantu sinum nih khan cun an hngalh ko)” tiah a ti. Langhter duhmi cu, Bawipa Jesuh Khrih pawng te ah toidornak le a nawlngaihnak he a rianhtu sinum hna lawng nih Jesuh Khrih khuaruahhar thil tuah ṭhawnnak an hngalh. Sinum hna nih Jesuh Khrih a nawl an ngaihnak le kan Bawipa Jesuh Khrih nih khuaruahhar thil a tuah mi ruangah, cu ni i nupi ṭhitnak puai cu lunglawmhnak le thluachuahnak ni ah a cang.

Ni fa kan nunnak ah sinum hna bang Jesuh Khrih he a um i a kan fial mi le a kan cawnpiak mi kha toidornak he a tuahtu kan si awk a si. Zeicatiah, kan Bawipa Jesuh Khrih he aa hlatnak ah a um mi rawltlangtlatu nih cun a thaw ngaingai mi le a ṭha bik mi mitsur zu kha khuazei in dah a rat ti kha a hngal lo. Sihmanhsehlaw, kan Bawipa Jesuh Khrih pawng te ah a rak um i tuah u a ti mi kha toidornak le a nawlngaihnak he a tuahtu sinum pawl nih cun fiang tein an hngalh. Cu bantuk cun, Jesuh Khrih a cawnpiaknak kha aa nunpi mi le Jesuh Khrih he neihniam te in a um peng ding kan si hi a biapituk. Cu ti kan si ah cun kan nun ah kan Bawipa Jesuh Khrih ṭhawnnak le khuaruahhar thil tuah ṭhawnnak kan hmuh ve hrimhrim lai. Cun kan nun hmang in chungkhar ah siseh, Khrihfabu ah siseh, ram le miphun ah siseh Pathian sunparnak a lang lai i kan nun hmang in midang nih Pathian thluachuah an co khawh lai.

Biadonghnak

A donghnak ah, a cungah kan langhter cang bang Bawipa nawl kan ngaih tikah thluachuah kan hmuh lawng si loin, Bawipa sunparnak le thilti khawhnak kha fiang te in kan hmuh khawh. Sinum hna nih zumhnak le toidornak he ralca ah ti an rawn i, rawltlangtlatu sinah toidornak le a nawlngaihnak he an pek bang khan, nihin i Khrihfa kan sinak zongah kan sining cio in Bawipa rian ah aa pe ding le kan Bawipa Jesuh Khrih a nawl a ngai ding kan si. Cun, nawlngaihnak kan ngeih hnu ah khuaruahhar thil a hung chuah bantukin, nifa tin kan nunnak ah Bawipa nawl ngai in kan nun tikah Pathian nih kan nunnak in chungkhar, Khrihfabu, le miphun caah thluachuahnak le a lianngannak kha a langhter hrim hrim ko lai.

Ca relnak in thazaang a la tu nan cungah Bawipa thluachuahnak um ko seh.