Jesuh Khrih Zultu Si Hi!

 

Jesuh Khrih Zultu Si Hi!

            Mikip nih kan i harh ngai mi le hlawt kan sian lo mi cu mah duhnak hlawt le kaltak i Jesuh Khrih hnu zulh hi a si, tiah ka ruah. Hlan kan pupa hna nih Jesuh Khrih thawngṭha cohlan an rak i harhnak a ruang zong hi mah duhnak hlawt le kaltak an rak i harh tuk caah a si kho, an rak mawh lo. Nihin Khrihfa aa ti mi hmanh nih mah duhnak hlawt le kaltak i Jesuh Khrih duhnak zulh cu kan i harh va si kaw. Cu lak ah a cheukhat kan pu pa hna cu an mah duhnak an hlawt, an dawt mi chungkhar kaltak in Jesuh Khrih duhnak zulh an rak i thim deuh ve. Zei a si hmanh ah Baibal nih, Jesuh Khrih zultu si duh ah cun mah duhnak hlawt le zeizong vialte kaltak a herh zia kha a kan cawnpiak.

Baibal Chungah

            Baibal chungah Jesuh Khrih zultu hna nun zoh tikah zultu an sikhawhnak a hram pakhat cu kaltak nun an ngeih caah a si. Cu ti an kaltak mi hna cu an caah a biapi ngai mi le a herh ngai mi sining hna an si. A cheukhat cu an pawcawmnak rian an kaltak, a cheu cu an dawt mi an chungkhar an kaltak, a cheu cu an dawt mi an hawikom le an inn lo an kaltak. Cu vialte Jesuh Khrih ruang i an kal tak cu thilhar ngai a si. Sihmahsehlaw Jesuh Khrih zultu si an i timh tikah lunglawm tein an kaltak khawh ko. Nihin zumtu nih Jesuh Khrih hnu zulh kan i timh tikah kaltak mi kan ngei cio ve maw?

Matthai Nun Zohnak

            Matthai cu Alfias fapa a si i Levi ti zong in an auh. A rian ṭuan mi cu ngunkhuai khawlh a si. Hi lio chan ah ngunkhuai khawlh rian a rak ṭuan mi hna hi mifim, cathiam le Rome minung sinak a ngei mi hna nih an rak ṭuan mi rian a si. Matthai zong hi mifim, cathiam le Rome minung sinak rak ngei ve sehlaw a dawh ngai. Zeicatiah Matthai hi ngunkhuai khawlhnak zungah a ṭhu i rian a ṭuan mi a si. Hi lio caan i Rome pennak tang ah Judah mi nih cozah ngunkhuai khawlhnak zungah ṭhut i rianṭuan khawh hi mifim le cathiam lo nih an ṭuah khawh mi a si lo. Cu caah Matthai hi mifim le cathim, miza ngaingai a si ti cu al awk a ṭhalo.

            Cu pin ah hi lio caan i ngunkhuai khawlh rian cu sifak nih rak ṭuan khawh mi a si fawn lo. Mirum le mingei lawng nih an rak ṭuan khawh mi rian a si. Matthai hi mirum le mingei ngaingai si dawh a si. Chungkhar he khua a sa mi le chungkhar ah lubik cem zong si dawh a si. Zeicatiah Matthia le Jesuh Khrih an i ton ah khan Matthai cu aa lawmtuk i Jesuh Khrih kha rawl danghnak nganpi a tuahpiak i ngunkhuai khawltu tampi hna le midang hna kha an sinah cun an ṭhu, rawl an dum ṭi hna (Luk 5:25). Phundang cun, Matthai le a chungkhar hi mi ngei ngai chungkhar si dawh an si caah hnipuan fenhaih le ti le rawl kongah hnangam in khuasa kho an si. A rianṭuan hawi le a cingla rualchan lak ah mithmai ngei ngai zong si dawh a si.

            Sihmanhsehlaw Matthia cu Jesuh Khrih nih “Ra ka zul” tiah a ti cangka in a tho, zeizong vialte kha a kaltak i a zulh (Luk 5:28). Hi kaa i “zeizong vialte kha a kaltak i a zulh” ti mi baifang hi sullam a ngei tuk. Matthai le Jesuh Khrih an i tonnak hi kan Baibal chung hmunthum (Matthai 9:9, Marka 2:13-14 le Luka 5:27-28) ah kan hmuh khawh nain “zeizong vialte kha a kaltak i a zulh” ti mi biafang hi Luka thawngṭha cauk lawng nih a langhter. Zeizong vialte­__ ti ah hin a dawt mi a chungkhar, a inn le a lo, a cingla rualchan, a dawt mi a hawikom le a pawcawmnak a rian…cu vialte cu an i tel dih. Matthai nih Jesuh Khrih ka zulh lai i zeidah ka ton lai ti a hngal lo. Sihmanhsehlaw Matthai nih zeizong vialte a kaltak i Jesuh Khrih a zulh.

Kan Nunnak Ah

            Nihin Khrihfa aa timi hna zong nih Matthai nun hi kan i cawn awk ah a biapi ko. Matthai nun nih khua a ka ruah ter ngai mi cu, mirum ngai le pum pawcawmnak rian ka ṭuan lio ah Jesuh Khrih nih ka au ve sehlaw zeitindah bia ka leh hnga, ti hi a si. Micheu nih cun kaa manh lo tuk, nupi fate he ka si, ka ngeihchiah le ka chawva vialte kaltak cu a si kho lo tiah kan ti lai dah. Zeizong vialte kaltak i Jesuh Khrih zulh cu kan i har tuk ko lai. Sihmanhsehlaw Jesuh Khrih nih a zultu siding ah cun a kan duh peng ko. Jesuh Khrih zultu kan si kawhnak dingah Matthai bantuk in zeizong vialte a kaltak kho tu kan si ding cu a biapi tuk ko.

            Kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “…nan ngeihmi vialte kha nan hlawt dih lo ah cun, a ka zultu nan si kho lai lo,” tiah a ti (Luk 14:33). Phundang in cun mipakhat nih a inn siseh, a lo siseh, a chungkhar siseh, a zalonnak siseh a kaltak dih lawngah Jesuh Khrih zultu ti a si hnga. Zeitluk in dah Jesuh Khrih zulhtu si hi a heihar. Nihin i Jesuh Khrih kan zulh ning hi kan i zoh ṭhan cio ding cu a biapi ko. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih, a zultu kan si khawhnak dingah a kan cawnpiak rih mi cu, “Kutka bi chungah cun lut tuah u, zeitintiah Hell ah a kalmi lam cu a kau i a fawi i mi tampi nih an zulh. Nunnak a phan mi lam cu a har i a kutka cu a bi i a hmumi cu tlawmte lawng an si,” tiah a kan cawnpiak (Mtt 7:13-14). Kutka bi nih a langhter mi cu kan Bawipa Jesuh Khrih zulhtu si ruangah zeizong vialte kaltak a har zial kha a langhter. Jesuh Khrih zulhtu si hi nih thluahmah bu le nuam ngai in zulh a rak silo, hacang rial bu le mitthli he zulh a rak si ai.

Ruahchannak A Um

            Kan Bawipa Jesuh Khrih hnuzulh hi, zeizong vialte kaltak dih hnu ah mitthli tlak le hacang rial aa chap rih. Cu caah Jesuh Khrih hnu zulh cu ka mak cang lai, tiah lam dang kan pial kun lai maw? Nusal! Pasal! Pial naisai hlah! Hmai kan nor lai. Zeicatiah ruahchannak a um ko. Salm hlaphan tu nih, “Mitthli he thlaici a tuh mi nih, lunglawmh aunak he an zun lai; ṭah buin thlaici a phor mi hna nih lunglawmhnak hlasa le facang phal i put in an ra kir lai!”    tiah a ti (Slm 126:5-6).

            Nihin, Jesuh Khrih hnu kan zulhnak ruang i kan mitthli a tlak mi le kan hacang kan i rial mi vialte hi Bawipa nih aa cinken ko. Bawipa nih a kan hmuh dih, a kan hngalh dih cikcek ko. kan mitthli a tlak vial le kan hacang kan i rial vial hin a donghnak a si hrim lo. Cu a pinlei puanzar phen ah lunglawmh aunak le hlasaknak he theipar kan zun ṭhan caan a phan te lai.

Biadonghnak

            Zeizong vialte kaltak in kan Bawipa Jesuh Khrih hnu kan zulhnak ruangah kan cung i a tlung mi temhinnak hna hi pah a hartuk sual maw? A har ko lai, Jesuh Khrih Lamkaltu hna zong nih cu bantuk harnak hna cu an rak tuar ve. Sihmanhsehlaw cu harnak vialte cu thlacamnak in tei khawh an i zuam. Lamkaltu Paul nih cun, “A zungzal in thlacam u” tiah a kan ti (1The 5:17). Cu caah lawmhnak kan ton ah siseh, harnak kan tonah siseh, ṭahnak kan ton ah siseh, hacangrial tiang a fak mi temhtuarnak kan ton ah siseh kan zulh mi Jesuh Khrih min in Pathian sinah thlacam zungzal ko usih. Jesuh Khrih nih a kan lanhtak lo, a kan hngalh dih camcinko.

Khrih Chungah Fek Tein Dir

Khrih Chungah Fek Tein Dir

           Galati. 5:1; 2:19

  Ṭuan Hre Thang

Biahmaiṭhi

                 US ram Chikaku khua hi hlawhhlang an tam ngainak hmun a si, an ti. Voikhat cu hlawhhlang nu pahnihhna cu zarhkhat hrawng an hlawhhlang inn ah an kal ti lo caah an boss pa nih cun ca a kuat hna i, “ziah nan rak rat cang lo? Tangkaa zong tampi nan sung, keimah zong nan ka sunghpi,” tiah ca a kuat hna. Cutikah hlawhhlang nu pahnih nih cun an pahnih lungtling tein ca an ṭial i an kuat. An kuat mi ca cu, “kan boss pa­­, kha kaa hmun ah khan kan ra kho ti lai lo. Kan nih pahnih cu kan thi cang,” tiah an ti. Kan theih cio bantukin a thi mi nih cun, cakuat ṭial khawh phung a si ti lo i, an thih ning cu phundang thih ning a si ti cu a fiang ngaingai mi a si. Paul zong hi rak thi hlah sehlaw cakuat hi a tial kho ding a si hnga lo. Cucaah “Jesuh Khrih chungah” kan ti lengmang mi hi thih hnu lawngah va um khawh hnga ding mi a si kha fiang tein Paul nih a langhter.

Galati Cakuat Kongtawi

Galati cakuat hi Paul nih a ṭial ko ti kha a ho hmanh nih an al lo. AD 200 hrawngah Papairi timi ca cungah an rak ṭial mi Galati cakuat cu chanthar minung nih an rak hmuh i nihin ni tiang hi American Michington le Dubili University ah Galati cauk cu Paul ṭial mi a si ko lai, tiah an chiah ko an ti. Cakuat tawi te a si i Greek cafang in 2230 a um mi a si. Cu chung a biafang kha an hun rel ṭhan tikah Khrih timi biafang hi voi 38 a um. Khrih timi cafang hi a tam bik a si. A pahnihnak ah nawlbia ti mi bia fang hi voi 33 a um i a tambik chang a si. Cucaah Galati cauk chungah hin Khrih ti mi le Nawlbia timi pahnih hi cuai an thlai chun i Jesuh Khrih nih a lerhnak kong, nawlbia a zul mi sinak in Jesuh Khrih chung i um a ṭhatnak kong le a miaknak kong le aa dawhnak kong tampi a chim ruangah Galati 6:14 nak kan rel a si ah cun, “Kei cu Bawi Jesuh Khrih vailamtah nak lawnglawng kaa porhlawt pi ko lai,” tiah Paul ni a tinak kha kan hmuh khawh.

Thawngṭha Chungah

Galati cakuat kan rel ah hin, tuahsernak hi zeihmanh a si lo Khrih thawng in kan luat cang, a luat mi kan si cang tiah a fawi tein a fianter mi an um tawn. Asinain ṭha tein kan rel tak tak a si ah cun fawi tuk le zaang tuk in luat hi a rak si lo. Baibal Biakamthar a thiam ngai mi pa N.T.Right nih cun, “Paul cakuat kan rel tikah, zeitindah velngeihnak chungah hin Bawi Jesuh Khrih thawngin kan luh khawh tinak kong kha innchung luh khawhnak innkaa hun piaknak tiang lawng hi biapi ah kan chiah tawn i, zeitindah cu velngeihnak innchungah cun kan um awk a si ti mi Paul nih a chim mi kha kan hrelh lengmang,” tiah a ti. Phundangin cun biakinn chung kan luh tikah zeitin kan umawk a si, zeitin hla kan sak awk a si ti vial te kha a chung i a um mi kan rian kha kan tloh tawn. Jesuh Khrih nih velngeihnak chungah a kan luhpi cang ti kha biapi ah kan chiah i zeitindah Jesuh Khrih chungah kan um awk a si, zeibantuak lungput dah kan ngeih awk a si ti hi biapi ah kan chiah lo mi vialte hi kan ruah ṭhan awk a si.

Rom cakuat 16:7 kan rel a si ah cun Paul nih mi pahnih kong a chim i Andronikas le Junias kha ṭha tein rak dong hna u. Zeicatiah an nih cu Judah biaknak ah keimah hlan in Khrih chungah a um mi an si, tiah a ti. Cubantuk ṭhiamṭhiam in II Kor 12:2 chungah Paul nih, “A luan cia kum 14 hrawngah khan Khrih chung i a um mi pa pakhat cu van dotthum nak ah an caw,” tiah a ti. Biakamthar ah hin Pathian fa kan sinak hi phunhnih in a langhter lengmang i, vawlei mi vialte Pathian ser mi kan si caah Hindu sihnaseh, Musalim sihnaseh, Pathian um lo a ti mi sihnaseh Pathian ser mi an si nak kha al khawh a si lo caah Pathian fa si khawhnak an rak ngeih ve nak kong kha pakhatnak cu a si. Pahnihnak cu Pathian fatak sinak kong kha a si i Pathian fatak cu a hodah a si tiah cun kan Bawipa Jesuh Khrih lawnglawng kha a si. Cucaah Pathian fatak kan Bawipa Jesuh Khrih lawng a si caah Pathian fatak kan si khawh ve nak hnga, roco tu kan si khawhnak hnga Bawi Jesuh Khrih he i pehtleih a herh. Cu kan i pehtleihnak thawng cun Khrihfa si kan ti mi le Khrih chung um kan ti mi cu a si. Cucaah Baibal chungah cun, mi zeihmanh Khrih he an i pehtleih ah cun mithar a si, ti a si i peihtleih nih a sawh duh mi cu Khrih chung um kha a si. Cucaah nihin kan nih vialte zong Khrih he aa pehtlai taktak mi kan si ding hi a pakhatnak ah a herh ko.

Rom cakuat 9:7 ah cun, Abaraham fale hna zong an dih lak in Abaraham tefa an si lem lo tiah a ti. Abaraham nih cun fa pariat a ngaih nain a fa le an si dih lo. Zeiruangah an dih lak in nihin ah Abaraham roco tu an silo. Abaraham ro cu Isak nih a co i, Isak ro cu Jekob nih a co. Jekob ro cu nihin ah Israel tiah kan theih mi Judah phun (Judah tefa) nih an co. Judah cu fa upabik a si lo, fa palinak a si i a hringtu a nu hi Jekob Nupi taktak a si fawn lo. A sinain Jekob fa le vialte lakah miphun min a phortu cu Judah a si. Zei cadah Judah nih cun miphun min cu a put ti hi a ruang a um. A ruang cu, Josef cu a u le nih thah an timh i khor ah an thlak. Cu lio i Josef luatnak dingah khua a khang tu cu Judah hi a si. Sihmanhsehlaw zokzok in a chim ngam lo, a u le kha a ṭih hna. A ruang cu Israel mi cu upa bik hi nawl an ngei ngai. Judah nih a chim mi cu,  Genesis 37:27 “Ishmael mi hna sinah khin zuar u sih. Cu ti kan tuah ahcun amah thah kha a herh lai lo, a ngaingai ti ah cun kan nau pei a si, kan thi le kan sa pei a si ve,” a ti. Judah nih phaisa hmuh kha a duh mi a si lo. A taktak cu, “a ngaingai tiah cun kan nau pei a si, kan thi le kan sa pei a si ve” ti mi lungput hi Judah nih a ngeih mi a si.

Caan cu a hung liam i Egept ram i rawl an phiar mi kha a dih cang. An Pa Jekob nih Egept ram ah rawl va phiar dingah a fial ṭhan hna tikah, a fa le nih cun, “kan kal ngam lai lo, Siangpahrangpa nih nan nau hniangbik nan i rat pi lai a kan ti,” tiah an pa cu an chim. Sihmanhsehlaw rawl lo cun kan thi dih cang lai hi ta_ ti a si fawn. Hi lio ah hin Judah nih cun, Genesis 43:9 “Ka nunnak hi a mah caah bia kaa kam; amah kong ah hin keimah cungah ṭuanvo na chiah khawh. Na sinah himte le dam tein ka kirpi ṭhan lo ahcun na hmaiah ka nun chung vialte mawhchiatnak cu ka mawh lai,” tiah a ti. A taktak ah cun Josef nunnak nak in cu bantuk nunnak hna hi duh a nung deuh. Cu nih cun Judah tefa nih nihin ni tiang miphun thiang taktak timi Jesuh Khrih a chuahnak tiang a co ter tu lungput cu, cu bantuk lungput cu a si.

Paul nih Khrih vailam ah tah ka si cang ka thi cang a ti mi hi ruah lo awk a ṭha lo. Judah phungbia a hngal dih mi, Judah phun “pasal” aa ti ve mi fung in voi 39 tiang tuk aa huah minih an upatnak le an uarnak vialte, Jesuh Khrih ruang i a sungh kha Paul caah cun thih a si. Nihin ah cu lungput le sining cu i lak kho u sih law__ ti ka duh. Jesuh Khrih he kan i tong taktak kan ti a si ah cun, mah thangṭhat kawlnak te hna le langh duh nak te hna hi a um lai lo dah. Cu nak in cun, Khrih caah ka ṭuanvo hi zeitindah kaa khinh ve lai i zeitikdah thangchiatnak ka in ve lai ti tu hi dakaw__ thluachuah a hmu mi lungput, Jesuh Khrih chung i a nung mi Jesuh Khrih he aa lo taktak mi lungput cu a si cuh. Jesuh Khrih chung i a um mi hna nih cun, “ka u ka nau ka thi ka sa” ti mi lungput an ngei. Cu cu Khrihfa kan sinak i a hram a si kan ti khawh.

Biadonghnak

Khrih chung i kan nunnak a langhnak bik cu dawtnak kan ngeihnak ah hin a si ko. A luancia mi kum tampi ah khan khualtlawng hnga ding mi pahnih cu lam tharafick a cem caah a tlik bak in an tli ti a si. Cu lio ah cun lamkam ah Apple a zuar minu te i a cabawi kha an pah piaksual. Cu apple a zuar mi nu te cu a mit a caw mi a si i, a cabawi an pah piak tikah apple a tlak thawng a thei i, “ee… ka apply vialte a tla dih cang, zeitin ka lak khawh ṭhan ti lai. Tangka vialte ka sung dih cang” tiah a ti. Cu lio ah cun a pahpiak tu pa cu a rak kiar ṭhan i apple cu pakhat hnu pakhat a char piak. A cabawi cungah cun rem ten a chiah piak dih. Cu pa nih cun, “Khah! Na ngeih chia tihlah apple cu rem tein cabawi cungah kan chiah piak dih cang, cun na apple hi cabawi cung in ka thlak sual ruang ah na zuar i a man na sungh sual ah tiah dawla 300 aa chuah i, na sungh hnga mi na apple man kha kan pek, na ngeih chia ti hlah nuam ten um mu” tiah a keng te a bengh i a kal tak. A kal tlawmpal ah cun, mitcaw nu nih cun, “hi!hi! Mr, zangfah ten dir ta rih hmanh, nangmah hi Jesuh an timi cu na si maw. Jesuh ti lo midang nih cun keimah mitcaw te hna cu an kan daw kho lai lo, mah tluk hin zangfahnak an ngei lai lo. Nangmah hi Jesuh an ti mi na si maw?” tiah a ti. Mitcaw nu nih hin mipa cu a mit in a hmu kho lo nain mipa i a dawtnak cu a theih khawh ko. Cucaah cun dawtnak kan ti mi hi mitcaw zong nih an hmuh khawh mi an rel khawh mi ca, hnachet zong nih an theih khawh mi holh cu dawtnak hi a si. Jesuh Khrih a lo mi si usihlaw ti hi ka duh bik ko. Jesuh Khrih chungah fek tein kan dir taktak maw?

 

 

Teinak Petu Cu Pathian A Si

Teinak Petu Cu PATHIAN A Si

Lunglawmhnak

            PATHIAN nih raltuknak hmun ah a ralkap thluamtling he thlah mi ka si cu ka phut lo a zaangfahnak a si. Kan ral cu mit in hmuhlo mi vawlei sual ṭhawnnak hna kha an si. Raltuknak hmun in PATHIAN nih teinak nganpi he a ka kirpi ṭhan lai, tiah zumhnak ka ngei. PATHIAN le kan Bawipa Jesuh Khrih sal ka si cu ka phutawk lo thluachuah a si­­__lawmhlo in ka um kho lo.

Biahmaiṭhi

            Baibal thiamsang minthang N.T.Wright nih, “Minung nih kan ton mi thil hna hi i ruahlo in a cang mi (accident) phun khi a silo. PATHIAN nih kan caah a ṭha in khuakhan mi (program) chungah thil kan ton le kan ṭhut dir hi a si” a ti. Khua ka ruah mi cu, nihin i kaa timh mi rian le ka ṭuan ding mi rian hi accident cu a si lai lo, PATHIAN program a si ko lai__ti hi a si. Hi rian cung i ka nun nih biakhiahnak a tuah mi hi PATHIAN program a si lai ka zumh. Cu rian cu mit hmuh lo raltuk rammui (Khrihfa Mission) rianṭuan hi a si.

Ka caah Pur

            2016 Jun (Hniarno) thla ah Malaysia in Hakha ka phan. Hakha ka phaknak a ruang cu Baibal sianginn kai ruah ah a si. Baibal sianginn kainak cu India lei kal ning law, tiah saduh ka that. Kalnak kongkau he hawikom dang pehtlaihnak zong kan ngei cang. Hmaizarh lei cun India lei ah kan kal lai tiah, hawikom dawt he biachahnak kan ngei. Cu lio caan cu ruah zarhkhat a ih caah kan inn thlang innhmun chunh mi nih kan inn a dawh i cozah nih kan inn a kan ṭheh ter. Ka caah Pur thla chung luh lai cu pur taktak khi a si. Kan chung tein caan sau nawn inn ngeilo in khua kan sa. India lei kal ding le Baibal sianginn kai ding saduh ka thah mi vialte an rawk dih. Sunghno ka nu le ka pa nih, “tu kum cu kan inn le kan lo rawh he kan dih dongh tuk caah i din ko,” tiah an ka ti. Ka nu le ka pa bia ka al ngam lo nain Baibal sianginn kai lo ding cu a ruah in ka ruat kho lo. Ka nu cu bia ka ruah i, “ka nu, kumkhat i dinh hi ka caan a pam tuk lo maw?” ka ti. Ka nu cu khua a ruat i zeihmanh kan ngeih lo bu in CCU (Chin Christian University) ah Baibal cawng ding in a hna a tla.       

Baibal ka cawnnak Chin Christian University

Ka caah Chiapa

            Inn ngeilo in mi inn in sianginn ka kai. Ka caah a har ngai ko. Hniarno (Jun) thla chung cu caan karlak te ah aa hung liam. Chiapa (July) thla chungin CCU hostel ah um dingin saya te ka nawl hna i an ka cohlan. Hostel um cu ka ruah ning in a rak si hoi lo. Rawlei tidin kaa harh taktak. A ruang cu Kalape kha ziangfatin buhro he ei a si (Kalape hi a fe hmuh khawh a si lo). Zaanriah hi kawl bawnbawk le kawpi hlum keu kha chaan a si (mehkeu dan hi chiti tlawmte le ti tamnawn in keu a si). Ka hnarno ruh nih a ka ṭam caan a tlawmlo. Chiapa thla cu ka caah a chiakha ngai in ka ruat. Pasal, tiah kaa hnek leng mang i Kalape le Kawpi hlum cu ka duh ngai mi rawl ah a hung cang. CCU ah kumli chung sianginn ka kai i 2020 March 15 ah Diploma In Theology certificate tlamtling tein ka la.

Diploma In Theology certificate ka lak lio

Ka nunnak ah khiah a har mi bia

            2020 March 14 chun sumilam hleihnih hrawng degree lak rehearsal kan tuah lio ah Pastor Lian Tin Sang a ra i, ka nau biaruah kan duh tiah a ka auh. Bia a ka ruah mi cu, “ka nau Kanpalat peng Khapan khua ah missionary kan herh i naa pumpe kho lai maw?” tiah a ka ti. Baibal degree zong ka la rih lo tiah, keimah nih cun kaa pumpe lai__ka ti lo. Kaa ruat rih lai, tiah bia ka leh. Mission kal le kal lo ding kong cu chun he zaan he ka ruat, thla ka cam.

            2020 March 16 ni a hunphak tikah kan hawi Om Ki Ling nih sianginn kaiṭi hawikom an khua (Pinring Khua) kal a kan sawm. Pinring khua cu March 17 ni ah kan phan. Pinring khua cu Mission Field a si caah khua ka ruah ning aa phundang ngai. Pinring khua nithum kan caam chungah Hakha lei in Pastor Lian Tin Sang nih, Khapan mission field i, i pumpek ding in a ka nawl i “kaa ruat rih lai” ka ti ṭhiamthiam. Hakha ka phak hnu March 24 zaanlei sumilam 3 tluk ah Pastor Lian Tin Sang cu mission field i, i pumpek dingah lungtho tein ka chawng. Ka khing a rit mi a hung zaang deuh ngai. Hi biakhiahnak hi ka nunnak ah kaa har ngai mi a voikhatnak ka biakhiah a si. 2020 July 1 in Kanpalat peng Khapan khua (Mission Field) kal dingah Zion Baptist Church missionary in cohlan le fehter ka si.

Missionary ka hawi le pa hnih he. Saya Hniang le Saya Sui Mang he.

PATHIAN (mission) rian ah

            PATHIAN (mission) rian cu pumpeknak in ṭuan a si ti ka hngalh. Zeicatiah missionary mitampi tuanbia in hmuh khawh a si. I pumpeknak nih ṭihnak le thinphannak a tei i dawtnak in rianṭuannak a chuahpi. Dawtnak in a chuak mi rianṭuannak nih theiparṭha a chuahter. Dawtnak in a chuak mi rianṭuannak ah kan chambau cio ko. Micheu nih mission rianṭuannak cu tha kan pek i kan aupi nain rianṭuan tu missionary cu kan thlanglamh tawn hna. Mission rianṭuan lo cun Khrihfabu a thi kan ti ko nain rianṭuantu minung biapi ah kan chialo. Rianṭuantu minung cu dawt awkzat in kan daw hna lo i upatnak zong kan pe fawn hna lo. A biapi ngai mi mission rian cu santlailo deuh le cawnnak lei i a niamdeuh mi nih ṭuanawk covo ah kan ruah. Zeitin he PATHIAN lung cu kan va ton rua hnga. Kan lungput kan thlen a herh!

            2020 July 27 in cun PATHIAN mission rian ah thinlung ruahnak dihlak le nunnak thazaang dihlak in kaa pumpe cang lai. Cu ti­­__va i pumpek zong cu a phu ko, PATHIAN muisam keng in ser a si ve mi minung PATHIAN kehram phak pi cu. Dawtnak in hawikom cheukhat nih mission kal cu an ka sianlo caah an ka thloh. Missionary cheukhat tuanbia an theih ve tikah harnak le ṭihphannak lak i va cawlcangh cu ka caah an ruat kho lo. Ka khuaruahhar ngai mi cu, mission rian ah aa pumpe cuahmah mi le aa pumpe cang mi PATHIAN rianṭuan tu hna nih mission rian ah i pumpek le va ṭuan ding cu thloh siloin thazaang tu an ka pek. Cu sining nih cun ka khuaruah a harter ngai. Mission rian ah a kal bal lo mi ka hawi nih dawtnak in mission rianṭuan a ka thloh mi le mission rian ah aa pumpe mi ka hawi le nih mission rianṭuan dingin thazaang an ka pek mi, sining pahnih cuai ka thali tikah mission rian ah pumpek ding nih a lerh deuh.

Degree ka lak lai ah zuk ka suai mi a si.

Teinak petu PATHIAN

            Missionary ka hawi pakhat nih PATHIAN rian he pehtlai in ralrin awk tampi a ka ruah. Keimah zong nih ralrin ding cu cauk pakhat chungah chinhchiahnak he kaa timtuah. A ka chimh mi pakhat cu, “Mission rian ah kaa pumpe na ti lio ah na kir tik i tuanbia dawh he na kir ding cu kan duh pik. Kir tikah tuanbia dawhlo in a kir mi an um caah nangmah le nangmah aa uk kho mi na si a herh,” tiah a ka ti. Cu bia nih cun thazaang tampi a ka pek. Zeicatiah mission rian in ni khatkhat cu tuanbia dawh he ka kir te lai, tiah chunmang a ka manh ter.

            Hi rian, mission rian hi keimah thil tikhawhnak in a si lai lo ti hi fiang tein ka hngalh. Cu caah a rian ka ṭuan mi BAWIPA cu ka nunnak dihlak in kaa bochan. Hi thil ka ton mi le ka ton lai mi thil vialte hi BAWIPA nih a ser mi le a uk mi caan chungah a um dih ko. A cung lei ah ka langhter cang bangin Baibal thiamsang minthang N.T.Wright nih, “Minung nih kan ton mi thil hna hi i ruahlo in a cang mi (accident) phun khi a silo. PATHIAN nih kan caah a ṭha in khua a khan mi (program) chungah thil kan ton le kan ṭhut dir hi a si” a ti. BAWIPA program chungah a cawlcaang ding ka si lai caah ka hna a ngam i ka ral a ṭha. Zeicatiah BAWIPA cu teinak petu Cungnung Bik PATHIAN a si.

Biadonghnak

            A luancia ka nun hi dotkhat hnu dotkhat ka cuanh tikah sunghzatlaknak le harnak tammi lak ah ka rak um. Cu harnak vialte chung in cun kan biak mi PATHIAN nih teitu sinak hmun ah a ka phakpi lengmang. Nihin in a ralai mi le ka ton lai mi hmailei thil nih hin harnak tampi a chuahpi rih lai ka hngalh. Sihmansehlaw teinak hmun ah a ka phakpi tu PATHIAN a um caah ka thinphang lo. Teinak petu cu PATHIAN a si!

Note: A ralai mi 2020 July 27 in cun Kanpalat peng, Khapan khua ah missionary dirhmun in kaa thawh cang lai caah careltu pumpak pakhat cio nih thlacamnak in ka bawm hram uh.

Zumhnak Cu Rian Ah Langseh

Zumhnak Cu Rian Ah  Langseh

Jeim 2:14-17

Ṭuan Hre Thang

Lunglawmhnak

            A tu bantuk a sunglawituk mi zarhpi ni (Bawipa thawhṭhan ni) ah thawngṭha chim khawhnak caan ṭha ka hmuh tikah kaa lawmtuk hringhren. Nihin HTBC biakinn ah thawngṭha chimnak in caan ka hman hi a hramthawk le a donghnak zong a si kho. A sungtuk mi caan a si__Pathian remruat a si lai, ka zumh. Caan a ka petu pastor thawk in ṭuanvo ngeitu le pumh caan hmannak chung i aa tel mi nan dihlak cungah lunglawmhnak tampi ka ngei.

Jeim Cakuat kong tawi

            Jeim cakuat hi kan rel tikah khuazakip ah a um i a puitling cang mi zumtu mibu sinah kuat mi ca sidawh a si. Phundang cun khuazakip ah aa ṭhek mi Pathian mi vialte sinah kuat mi ca a si. Cakuat ṭialtu hi Baibal thiamsang hna nih an dothlat tikah kan Bawipa Jesuh Khrih i a nau Jeim a si, tiah an ti. Jeim cakuat hi Pathian mi vialte hna sinah kuat mi a si kan ti ko lio ah Judahmi Khrihfa hna ca deuh ah rak ṭial mi si sehlaw a dawh ngai. Zeicatiah cakuat mi hna hi Sinakok ah aa pum mi an si (Jei 2:2). Sinakok (biakinn) cu Jentailmi hna nih an ngeih mi a silo. Sihmanhsehlaw Jesuh Khrih zumhnak ruangah Judahmi he Jentailmi he Sinakok biakinn ah rak i pumh ṭi dawh a si. Cun Jeim cakuat nih a doh mi sualpalhnak pawl hi Judah mi hna ziaza deuh an si fawn. Cu sining cu biachim palhnak te hna (3:2-12; 4:2-11;), midang he pehtlai in ningcanglo nun (3:14; 4:11), chiatserhnak biakam (5:12), ngeihchiah zoh in mi thleidannak (2:1-13), ṭuannak tello zumhnak (2:14-18)…tibantuk kha an si. Cu sining cu Judah mi hna ziaza kan ti ko nain nihin ni Khrihfabu cheukhat chung zongah kan hmuh kan ton lengmang mi ziaza an si ko.

Baibal lei ah

            Nihin ah a hlei in thliar le chim ka duh mi cu Jeim nih ṭuannak tello zumhnak a dohnak caah a ṭial mi “zumhnak cu rian ah langseh” ti hi a si (Jei 2:14-17). Zeiruangah Jeim nih zumhnak cu rian ah langseh a ti, tiah cun hruaitu cheukhat nih, “pakhat nih zumhnak a ngei (hi lio ah Sinakok i aa pum mi hruaitu cheukhat hna nih tuahnak in a langhter khawhlo zongah a poi lo zumnak pei ka ngeih ko cu, aa ti mi um dawh an si), a dang pakhat nih tuahnak a ngeih (hruaitu cheukhat hna nih zumhnak ngeilo in biaknak phung le lam an i tlaih ngai, biaknak ruamra aa tleih ngai mi um dawh an si)” tiah an ti. Jeim nih cu sining cu fak pi’n a rak doh, “zeitindah tuahnak um loin mi nih zumhnak a ngeih khawh ning a si ka hmuhsak tuah. Kei nih cun ka zumhnak cu ka tuahnak in kan hmuhsak hna lai,” tiah a ti hna (Jei 2:18).

            Nihin ni Khrihfabu cheukhat zongah zumtu mi tampi nih, “tuahsernak in a langh lemlo zongah a poilo, kan zumh ah a za,” tiah a ti i tuahsernak a hnol mi zumtu kan tam ko cang. A taktak ah cun zumhnak le tuahsernak cu ṭhenawk a ṭhalo mi a si. Jesuh Khrih kan zumhnak ruangah kan nun cu aa thlen hrimhrim awk a si. Phundang cun kan zumhnak cu kan tuahsernak (rian) ah a langh hrimhrim awk a si. Baibal thiamsang min thang a si mi John Calvin nih cun, “Khamhnak tiang a phan mi zumhnak cu rian a ṭuan” a ti. Nihin ni zongah zumtu mitam pi nih, Jesuh Khrih kan zumhnak thawngin khamh kan si kan ti lio ah khamhnak tiang a kan phakpi tu kan zumhnak cu ka nun ah rian in a lang maw, ti hi kan ruahawk ah a ṭha ngai ko.

            (Voikhat cu ka saya pa sinah ka kal i “saya Pathain rian ah aa pumpe ding ka si” tiah ruahnak ka va hal. A ka leh mi cu “Adam, Pathain rian i naa pumpek tikah Pathian sinin siseh midang sinin thil tumtlang va i ruahchan hlah. An dawtu Pathian dawtnak na hngalh mi ruangah dawtnak in va i pumpe” a ka ti. Pual zong nih “ka u le ka nau hna Pathian nih a kan zaangfahnak a ngan mi ruangah hin, Pathian sinah a nung in pekchanh mi raithawinak bantuk i pe tuah u,” tiah a kan ti cu….)

Khrihfabu Hruaitu le Hringtu Nu le Pa

            A hlei in nihin Khrihfabu hruaitu hna nih kan ruah awk a si. Nihin i tlang kan i tar mi le kan rel mi Baibal caang hi Khrihfabu hruaitu le a puitling cang mi hringtu nu le pa hna ca deuh ah a sawh kan ti zongah kan palh tuk lai lo. Zeicatiah Jeim nih cakuat a ṭial hnawhchan cu, Khrihfabu cheukhat chungah hruaitu cheukhat nih zumhnak lawng an i tlaih i zumhnak nih a hrin mi theitlai pakhat hmanh an ngeihlo ti cu fiang tein hmuh khawh a si. Cu theitlai cu Jesuh Khrih ka zumhnak le Amah he a thuk mi pehtlaihnak kan ngeihnak thawng in Thlarau nih a tlai mi theitlai a si (Gal 5:22-23).

            An bu chung i a um mi sifak, eiawk ngeilo le hnipuan ngeilo hna cu va kal hnawh in “Pathian nih thluachuahnak in pe ko seh” ti i a herh mi pek lo in kal tak dawh an si. Jeim nih, hnipuan a herh mi le eiawk ka ngeilo mi nan unau hna cu i thawh riangmang i “Pathian nih thluachuah in pe ko hna seh. Lum tein um u law khim tein ei u, ti cu, an herh mi nan pek ṭung hna lo ah cun zeidah a ṭhathnem? Cu bantuk te cu zumhnak zong cu a si ve, tuahnak zeihmanh a chuahter lo ah cun a thi mi thil a si ko” tiah a ti. (Saya Sang Hnin Lian nih kan cokaa a kang, a ti…cu lio ah kan nih nih “Bawipa nih thluahchuahnak in pe hna sehlaw him tein um hram u” kan ti hna lai….)

            Nihin ah Khrihfabu hruaitu hna, hnipuan a herh mi le eiawk a ngei lo mi kan u nau hna cu lum te um ulaw khim tein ei u ti i an herh mi pek lo in a um mi kan um sual maw? Khrihfabu chungah michambau le pumtlamtlinglo pazeizah dah an um? Thlarau lei ah ti a hal mi hna le zumhnak lei ah khua a sik i thuam a herh mi chungkhar pa zeizahdah an um? Cu bantuk  cun hringtu nu le pa hna kan innpa chak le thlang ah ngakṭah, sifak, hnipuan, ti le rawl a herh mi pazeizah dah an um? Kan bawmhchanh hna awk a si. (Cu sinign cu Jesuh Khrih nih a kan fial mi a si)

Zeiruangah zumhnak ah kan unau harnak a tuar mi kan bawmh khawh hna lo?

            Caan tampi zeiruangah zumhnak i kan unau harnak a tuar mi kan bawmh khawh hna lo tiah cun, kan Bawipa Jesuh Khrih he a thuk mi pehtlaihnak kan ngeih lo caah a si. Phundang cun kan Bawipa Jesuh Khrih i a sal ah kan i ser lo caah a si. Jeim nih cun “Pathian le kan Bawipa Jesuh Khrih sal a si mi Jeim…” tiah aa ti. A taktak ah cun Jesuh Khrih sal a si lo mi nih cun Jesuh Khrih cu a zumh zong an zum kho taktak lo. Jesuh Khrih a zum taktak lo mi nih cun Amah he a thuk mi pehtlaihnak zong an ngei kho fawn lo. Jesuh Khrih he a thuk mi pehtlaihnak a ngeilo mi hna cu an nun ah Thlarau thei a tlai lo. Phundang cun an zumhnak cu rian ah a lang kho lo.

Zakia Zumhnak Le Rian

            Luka 19:1-10 kan rel tikah ngunkhuai khawl a si mi mirum pa Zakia  le Jesuh Khrih an i tonank kong kan hmuh. Zakia cu ngunkhuai khawltu a si i Jesuh Khrih he an i ton hlan ah cun miding, misual, sifak le ngakṭah ruat lo in a mah a rumnak dingah ngunkhuai tam khawh chung tam in a khawl mi a si. Amah a rum cun a za. Sifak mitthli cu a thaithawh le a zaan riah bantuk men a si. Nihin ah Jesuh Khrih he aa tong rihlo mi Zakia nun bantukin a nung mi kan tam lai dah.

            Zakia le Jesuh Khrih an vun i tong i hmunkhat i rawl an vun dum tikah Zakia cu lawmhnak in a khat. Zakia nih Jesuh Khrih cu a mah lungtho tein a thawh i, “Bawipa sifak caah ka ngeih mi a cheu ka pek hna lai i, ka hlen mi hna an um ah cun a lat li in ka cham hna lai” a ti. Dr Siang Zi nih, “Zakia kut cu Jesuh Khrih he an i ton hlan ah cun humtu kut a si. Sihmanhsehlaw Zakia cu Jesuh Khrih he an i ton tikah a kut humtu kut cu samhtu kut ah a cang” tiah a ti.

            Rev Dr. David Van Bik nih Luke hrilhfiah a ṭial mi chungah cun, Jesuh Khrih dawtnak nih Zakia phaisa bawm a va phak, a ti. Pathian kan hngalhnak le Jesuh Khrih dawtnak kan zumhnak nih kan phaisa bawm a phan kho ve cio maw? Phundang cun kan piantharnak nih kan phaisa bawm a phan maw? Mino hna, Jesuh Khrih cu a ka khamhtu ka Bawipa le ka Pathian a si, tiah kan zumh i tipil kan innak nih kan nun ah thlennak a chuahter ve maw?(Dr. Siang Zing, Thawngṭha Kutken II)

Zumhnak ruangah a thiang mi tipilinnak le Bawipa zaanriah

            Tipil Khrihfabu nih Jesuh Khrih kan zumhnak ruangah thianghlim ngai le biapi ngai in kan tuah mi cu zumtu tipilinnak le zumtu Bawipa zaanriah hmannak hi a si. Sihmanhsehlaw cu vialte cu kan thurhnawmh thluahmah cang. A hlei in hringtu nu le pa an zual. Fa le nih tipilinnak hi zei a si hmanh hngal lo in tipil kan in ter hna. Tipilinnak cu, Jesuh cu a ka khamhtu ka Bawipa le ka Pathian a si, tiah a zum mi lawng nih an tuah ding a si. Cu caah cun pei “zumtu tipilinnak” kan ti cu. (Cu lak ah cun va ngeih duh le nupi ngeihduh ruangah tipiling mi kan um rih)

            Zumtu tipilinnak cu a thianghlim mi a si caah kan upat awk a si. Nihin Khrihfabu kip nih zumtu tipilinnak kan upat lo ning hi a poi ngai ko. A cheukhat Khrihfabu ah cun Khrihfabu chung zumtu tipil an in hmanh ah Khrihfa upa tling tein an i tel kho ti lo (a taktak ah cun Pathian cungah kan i lawmh i tipilinnak caan hmannak chungah kan i tel awk a si). Nifate kan nunning, kan cawlcangh ning le kan tuah ṭuan mi hna hi kan zumhnak he aa pehtlai peng ti hi kan hngalh awk a si.

Zumhtlaksal

            German Pastor pakhat nih a chim mi cu; kan Biakinn ah inn phiak tarnu a um, zaan khat cu mang a manh i a mang cu hitihin a chim, “Pastor pa nizaan ka mang ah vancung ka kai, minauh a si i ka va dir ve. A cheu cu faphal an i put, a cheu faphal cu a ṭha taktak. Cu lio ah kei cu changvut (wheat) kaa put caah ka ning a zak i hnu lei ah ka pil. Cu lio ah ka min cu an hun au ve. Zumhawktlak salṭha thil hmete na tuah mi ah zumhawk na tlak an ka ti ah kaa ṭhang ee” a ti. Caan tlawmpal a rauh ah cu innphiak tarnu cu a thi, a ti.

Biadonghnak

            Kan Bawipa Jesuh Khrih kan zumhnak ruang i a chuak mi tuah ṭuannak cu hi vawlei in ser mi kan pum vawlei i a kir ṭhan hnu pinlei zongah man a ngei mi a si. Zumhnak cu rian ah a lak hrimhrim awk a si. Zumhnak hi rian ah langseh kan ti tikah hin Jesuh Khrih kan zumh a herh, Jesuh Khrih a sal ah kan i can a herh, Jesuh Khrih he a thuk mi pehtlaihnak kan ngeih a herh, cu hnu cun Pathian Thlarau nih kan nun ah thei a tlai lai i cu theitlai cu kan minung hawi nih an the tikah Pathian an thangṭhat lai.

Note: 28 June 2020, HTBC Zarhpi zingpumh ah ka chim mi thawngṭha a si.  

A HODAH KA SI?

A HODAH KA SI?

Mikip nih kan i fahsak ngai mi bia cu, “Mah hngallo” ti mi bia hi a si. Kan pu pa hna chan, a ṭhangcho lo mi chan hmanh ah “mah hngallo” timi bia cu an rak i fahsak tuk. Sihmanhsehlaw mikip nih mah le mah i hngalhnak ah cun kan chambau cio ko. Micheu cu a hodah ka si, khawika indah ka rat, zeibantuk pawngkam in dah a ṭhang mi ka si, zeibantuk minung dah ka si i zeidah ka tuah awk a si ti le zeitindah ka nun lai? ti hmanh aa hngallo mi kan tam ko rih. Cucaah a tanglei i langhter mi hna hi mah le mah i hngalhnak ah bawmtu a si lai, tiah kaa ruahchan.

Pathian kut chuak kan si

Pathian a hngal mi hna nih cun mah hngallo in kan nun awk a silo. Pathian a hngal mi bantuk in ningcang te le zohdawh tein kan nun awk a si. Zeicatiah a kan sertu cu kan hngalh mi Pathian a si i sertu duhning in kan nung. Pathian salṭha Paul nih Efesa khua Khrihfa hna cu, “Kannih cu Pathian kutchuak kan si i Pathian nih thilṭha tuah dingah a rak kan tinh mi bantukin Khrih he ipehtlaihnak thawngin thilṭha cu kan tuah khawhnak hnga a kan ser ṭhan mi kan si,” a ti.

Pathian kutchuak in sermi minung nih thilṭha hi kan tuah kho taktak maw? Kan tuah kho taktak lo. Zeicatiah Jesuh Khrih he ipehtlaihnak kan ngeihlo caah a si. Mitampi nih Jesuh Khrih cu a theih lawng an theih cang i a hngal taktak tu cu mitawmte lawng an si. Bia ngaingai ah cun Pathian nih a kut in a ser mi minung nih kan Bawipa Jesuh Khrih he a thukmi pehtlaihnak ngeih i ṭhatnak tuah tehna, a thiangmi nun ngeih tehna, a ding mi si tehna, Pathian sunparnak a petu si le a langhter tu si tehna hi Pathian nih a kan tinh piak mi cu a si. Pathian nih tinh mi ngei in a kut hrimhrim hin a kan ser mi kan si.

Pathian mui keng minung

Mitampi nih vawlei kan nunnak ah dawhcahlo (zohdawhlo) mi thil tuah le ningcanglo in kan nun kan hmannak hi “keimah hi a ho ka si” tiah kan i hngalhlo caah a si. “Keimah hi a ho ka si” tiah a mah le a mah aa hngal mi hna cu vawlei an nunnak ah hawi hlei in an i dang. I phuhrunnak le sawttarhnak lungput zeihmah an ngeilo. An sinak ah khan “Pathian Vel cu ka caah a za” an ti i lawmhnak le hnangamnak an ngei. An ngeih mi lawmhnak le hnangamnak cu chawva in thlen khawh a silo. Zeicatiah Pathian Thlarau sinin an hmuh mi a si.

Pathian Vel a ngan ning cu hitihin a si; sermi thil vialte (vawlei mifim hna nih an hmuhkhawh mi le an hmuhkhawh lo mi thil, van le vawlei zeizong vialte) lak ah Pathian nih keimah minung i a ka ser ve hi a si! Pathian nih vawlei i sem dingah a ka ser ve hi ka ruah tikah ka lung nih a phan lo. Pathian cungah lawmh lo in ka um kho lo. Pathian nih minung a ser ah hin, “a tu cu minung kan ser cang hna lai; kanmah mui an keng lai i kanmah he kan i lo lai,” tiah a ti i cuticun Pathian nih minung cu a kan ser. Ka ruahnak nih a phaklo mi cu Pathian nih Amah mui keng in a ser mi kan si hi a si.

CCU (Chin Christian University) sianghleirun ka kai lio ah sianginn cachim Pastor Hrang Lian Thang nih, “midang ka upat hna nak a hrampi cu Pathian nih Amah mui keng in a ser mi minung kan si caah a si,” tiah a rak kan chim. Cu bia cu ka ruah deuhdeuh tikah a kau deuhdeuh ve. Phundang cun, Pathian nih a mah mui keng in a ser mi minung/midang kan upatnak hna nih an cungah ṭhatlonak a kan tuahter kho lo. Sihmanhsehlaw midang cungah thilṭhalo le ṭhatlonak a tuah tu hna nih cun Pathian mui keng an upatlo lengah Pathian mui keng in ser mi minung an hrawh a si. Cu bantuk thilṭhalo le ṭhatlonak a tuah tu hna cu mah le mah aa hngallo mi (mah hngallo) an si.

Mah hngallo nun in mah hngal nun ah

Mah le mah aa hngallo mi hna nun cu an taksa duhnak nih a uk camcin hna. An tuah ṭuan mi rian kip ah lungawiṭawm in an um i lawmhnak le hnangamnak taktak an ngeilo. An lungput ah an i seh chih mi ruahnak cu “Mi ca chia vang! Mah ca ṭha vang” ti hi a si. An hmuh mi thil ṭha cu midang zawnruahnak ngeilo in an mah ṭangah an hui dih. Mah le mah aa hngallo mi hna nun cu midang caah rimhmui siloin thihnak rimchia lehlam an si.

Nihin ni ah hringtu nu le pa nih hringtu kan sinak kan i hngalh a herh. Cubantuk cun fa nu le le fapa le hna zong nih fa le sinak kan i hngalh a herh. Sianginn cachim nih cachimtu sinak lungput le ziaza a ngeih a herh. Uktu bawi le ramkhel hruaitu (cozah riantuan tu) hna zong nih uktu bawi le ramkhel hruaitu lungput an ngeih awk a si (ziknawh le eihmuar hman hi uktu bawi le ramkhel hruaitu lungput a silo).

Cubantuk cun Pastor nih Pastor lungput a ngeih awk a si. Khrihfa upa nih khrihfa upa lungput a ngeih awk a si (Khrihfa upa si ṭung i a thlithup in ṭhatlonak a tuah pengtu cu Khrihfa upa in i dinseh. Ni hmanungbik biaceihnak ni ah a in dingmi a nganter a si). Khrihfabu hruaitu hna nih chungtel sawhsawh bantukin nunawk a silo, khrihfabu hruaitu nunzia lungput a ngeih awk a si. Minung kan sinak ah zeibantuk ṭuanvo dah khinh ka si ti hi kan i hngalh a herh. Zeidah kan si ti i hngalhnak nih ṭuanvo a kan hngalhter. Jesuh Khrih nih Pa Pathian lungput a ngeih bantukin Jesuh Khrih a zumtu hna nih Jesuh Khrih lungput kan ngeih ve awk a si.

Paul nih Efesa khua Khrihfa hna cu, “Pathian he aa lo in ser mi nan mihring thar kha i hruk u,” a ti bantuk in nihin ah Pathian nih a ngeih mi ziaza le Jesuh Khrih nih a ngeih mi nun ning in kan nun cu kan thuamh i kan hruk awk a si. A rawk tuk cang mi Pathian mui keng minung cu Jesuh Khrih thawng in Pathian he aa lo in serthar mi kan si. Jesuh Khrih ah, a hlun cu a thar ah a cang. Jesuh Khrih he kan i pehtlaihnak thawngin nunning thar, ruahnak thar le lungthin thar he kan nun awk a si.

Nihin i ruamra ngeingai in Biakinn chung i aa pum mi mitamdeuh nih, Jesuh Khrih thawngin serthar mi ka si kan ti lai nain sertharmi muicuang kan tlawm tuk. Paul nih, “mithar cu nan i hruk cang caah pakhat le pakhat i hleng hlah u. Hi mithar hi a sertu Pathian nih Amah mui lo chin lengmang in a tharchuah chin lengmang mi cu a si; cucu Amah hngalhnak kha tlamtling tein nan ngeih khawhnak hnga caah a si,” a ti. Phundang cun Pathian mui keng minung nih sertu Pathian kan hngalh khawhnak hnga le Pathian mui lo in tharchuah lengmang kan si nak hnga pakhat le pakhat kan i hlen lengmang awk a si lo.

Pathian nih prophet Isaia hmang in, “An nih (minung) cu Keimah (Sertu Pathian) mi an si i keimah sunparnak pe dingah ka ser mi an si” a ti. Caan tampi kan mah le kan mah kan i hngalhlo ca le Pathian serhnawhchan kan sinak kan i hngalhlo caah ningcanglo in kan nun a tam. Pathian sunparnak pelo in minung le minung sunparnak kan i pek a tlawm lo. Minung le minung sunparnak kan i pek cangah cun midang hmai ah mithmaiṭha kan hmuh awk cu a si ko (Cu bantuk thil a tuah tu hna nih cun hi vawlei ah an laksawng cu tling tein an hmuh cang).

A ngaingai ah cun Pathian lawng hi sunparnak kan pek awk cu a si. Zeicatiah sunparnak cu Amah Pathian ta a si. Pathian ta a si mi cu Pathian kan pek awk a si i minung ta a si mi cu minung kan pek awk a si ve ko. A taktak ah cun minung hmanh hi Pathian nih a ser mi a mahta pei kan si cu. A mi kan si a tuurun zong kan si fawn. Cu caah kan nih cu Pathian sinah a nung in pekchanh mi raithawinak bantuk in kan in pek awk lehlam a si.

Biadonghnak

Nihin ah cun a ho ka si kaa fiang cang. Kan nih cu Pathian kutchuak ser mi kan si, Pathian mui keng kan si, Pathian sunparnak pe ding kan si, Pathian ta kan si. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “siangpahrang muicuang cu siangpahrang pe u, Pathian muicuang cu Pathian pe ko u,” a ti bang kan nih cu Pathian muicuang/muikeng kan si caah Pathian sinah a nung in pekchanh mi raithawinak bantuk in i pe chan ve hna usih.

KHUHCHILH

KHUHCHILH

Capar tlang ka tar mi ah “Khuhchilh” ka ti ko i langhter ka duh taktak mi cu “Khrihfabu nih vawlei khuhchilh maw a biapi deuh, vawlei nih Khrihfabu khuhchilh dah a biapi deuh,” ti hi a si. Careltu nih kan duh mi kan i thim khawh nain a thim kan palh lo ding cu a biapi ko. Caṭialtu nih biapi deuh in ka thim mi cu Khrihfabu nih vawlei hi a khuhchilh awk a si, ti hi a si.

Khrihfabu nih vawlei a khuhchilh a herh, ka titikah a ruah kan palh lo ding cu Khrihfabu nih vawlei lei uknak le nawlngeihnak tiang va lak i va hruai kha langhter duh mi a si lo. Khrihfabu nih a ngeih mi muisam dawtnak, ṭhatnak, dinnak, felnak le toidornak…te hna kha langhter duh mi a si. Phundang in ṭhatlonak in a khat mi vawlei hi Khrihfabu muisam nih a khuhchilh awk a si.

Vawlei tuanbia kan zoh tikah Khrihfabu nih vawlei khuhchilh silo in vawlei tu nih Khrihfabu a khuhchilh lehlam. Cu sining cu nihin tiang zong in a si. Vawlei nih a khuhchilhknak Khrihfabu cu an rawhnak a fakchin lengmang ko. Cu bantuk cun Khrihfa ram zong vawlei nih a khuhchilh a si ah cun a ram ning in a rawk tuan ko. Nihin ah kan ruah awk a ṭha ngai mi cu Lai ram zong hi Khrihfa ram kan si nain Khrihfabu nih a ngeih mi lungput kan ngeih lo cun a rawk tuan ko lai.

Lai Ram Vawlei Cheukhat Sining Cuanhnak

Lai ram vawlei cheukhat sining kan cuanh tikah, ṭhatnak a zor i ṭhatlonak a karh. Pum pawcawm rian kawlnak ah ziknawh a hau. Ziknawh lo cun rianṭuan awk hmuh a si tilo. Ziknawh cu a ṭha ngai mi le thil dawh ngai ah an ruah i Lai nunphung ah a cang hnik cang. Vawlei lei i hruainak ah midang dawtnak a zor, mah le mah i dawtnak a karh, midang caah ṭhatnak tuah a zor i mah ca lawng ruat in ṭhatnak tuah a karh. Dinfellonak le ṭhatlonak in a khat. Vawlei cu phaisa le nawlngeihnak nih a khalh cang.

Zeiruangah Lai ram vawlei hi ṭhatlonak le dinlonak in a khah? A ruang cu Khrihfabu nih Lai ram vawlei hi a khuhchilh khawh ti lo caah a si. Khrihfabu le a cawnpiaknak nih minung a khuhchilh kho tilo. Khrihfabu cawnpiaknak le PATHIAN phunglam hna cu ngaih nuam ah ruah a si cang i zulh awk le i nunpi awk ah kan ruat tilo.

Lai Ram Khrihfabu Cheukhat Sining Cuanhnak

Lai ram Khrihfabu cheukhat sining kan cuanh tikah Jesuh Khrih nih a ngeih mi Thlarau theitlai (Gal 5:22-23) hmuh khawh a si tilo. Khrihfabu hruaitu thim ah bia ziknawh in hruaitu thim a tlawm tilo. PATHIAN rian ah pumpek duhnak silo in mithmai co duh ah Khrihfabu hruaitu thim mi kan tlawm tilo. PATHIAN rian ah pumpek duhnak silo in dirkamhtu ṭha ngeih ruang le ṭhohdirh tu ṭha ngeih ruangah Khrihfabu hruaitu thim mi kan tlawm tilo.

Khrihfabu i hruainak ah midang dawtnak a zor, mah le mah i dawtnak in a khat, midang caah ṭhatnak tuah a zor i mah ca lawng ruat in ṭhatnak tuah a karh. Dinfellonak le ṭhatlonak in a khat. Khrihfabu cu phaisa le nawlngeihnak nih a khalh cang. Nihin Khrihfabu cu vawlei nih a khuhchilh ai. Khrihfabu nih aa hmaithlak mi rian cu, a si ding mi PATHIAN sunparnak ca a zor i a silo ding minung sunparnak tu a karh.

Zeinihdah An Khuhchilh?

Vawlei sining taksa duhnak (Kol 3:5) nih maw, Khrihfabu sining PATHIAN duhnak (Gal 5:22-23) nih dah? Vawlei sining taksa duhnak hna cu: nu le pa sualnak, dawhcah loin umtu khuasak, hornak, thin ṭhat lo (lungput ṭhat lo) le hakkauhnak tehna hi an si ko. Ṭhatlonak vialte hi vawlei sining taksa duhnak ah pumkhat an si. A cung i langhter mi ṭhatlonak hna hi ṭhatlonak hringtu nu bantuk an si.

Thin ṭhatlonak nih lungput ṭhatlonak le khuaruah ṭhatlonak a hrin. Thinlung put le khuaruahnak a ṭhat ti lo ah cun rawhralhnak a chuak colh. Cu bantuk cun hakkauhnak nih ziknawhnak le midang eihmuarnak a hrin ve. Hakkauhnak in ziknawh eihmuar a hmang mi hna ngeihchiah chawva cu an i hngalhlo kar ah an thlalangawng in a zuang dih. PATHIAN nih, “Mi Thluachuak” a ti mi hna an silo.

Khrihfabu sining PATHIAN duhnak nih a chuahter mi (Thlarau theitlai) hna cu: dawtnak, lawmhnak, daihnak, lungsaunak, zaangfahnak, ṭhatnak, zumhawktlakmi sinak, toidornak le mah le mah i uk khawhnak hna hi an si. PATHIAN duhnak nih a chuahter mi (Thlarau theitlai) vialte hi dawtnak ah an i funtom dih. Cu dawtnak a ngei kho mi hna cu kan Bawipa Jesuh Khrih he a thuk mi pehtlaihnak a ngei mi hna lawng nih an ngeih.

Biadonghnak

            Kan nun a dam khawhnak hnga Jesuh Khrih he a thukmi pehtlainak kan ngeih a herh. Phundang cun Jesuh Khrih nih a kan khuhchilh a herh. Phumpak nun a dam lawngah Khrihfabu a dam lai. Khrihfabu a dam lawng ah zatlang nun a dam lai. Zatlang nun a dam lawngah kan ram a dam lai. zatlang nun a rawk mi vialte hi Khrihfabu a damlo caah a si. A kan khamhtu kan Bawipa Jesuh Khrih nih kan nun hi khuhchilh cang ko seh.

Ka Dawt Sinah Cakuat Tawi Te

Ka Dawt Sinah Cakuat Tawi Te

Dawt,

Zing Ni ceu a chuah ah khan ka lung a lawm i ka lung a hmuih tuk. Pawngkam thil hna kha a fiangfai i an i rem tuk hna. Va te aw phun tling nih an awn i zaihla dawh an sa tawn. Niceu nih a kah mi fing le tlang hna zoh ah an fiangfai i lung zong a fim.

Cubantuk cun, nang le kei zong hmun khat te i kan rak i tawn hmasa ah khan lung a lawm i lung aa hmuih tuk. Pawngkam thil hna kha a fiangfai i an i rem tuk hna. Nang he zaihla dawh in Pathin thangțhat ți zong kha lung aa rak i hmuih tuk. Nang na annka thlum hna nih thazaang tampi an ka pek i ka zaang zong a dam.

Zing cu zinglei lawng te a si khawh ve lo bantuk in duhsah in zaan lei zong cu a hung phan duahmah. Duhsah in khua ci a hungmui, Ni nu a tla. Pawngkam thil hna nih an maw an fiang ti ai lo. Fing le tlang hna i an i dawhnak hna nih a mui khitkhat. Va te phuntling hna zong an ning a ți i an dai țhipțhep ruangmang.

Cubantuk țhiamțhiam cun nang le kei zong, Na ka dawtnak zing Ni ceu dawh cu duh sah in a ziam i a mui ruangmang ko. Nang na annka hna an lo, pawngkam thil hna an maw i nang na lung tuar thawng hna nih an dai zimziam. Ka cung i na chiah mi dawtnak hna cu na lak țhan tikah kei kaa dawhnak par hna cu nang na caah muih nak tu ah an cang ai e.

Khua ci a hun muih in Zaan cu a hun si i muihnak chung in ceunak Thlapa a hung chuak țhan. Thlapa ceu hnulei ah cun rel cawk lo Arfi Fidi le Fino hna ceunak nih Thlapa ceunak cu an hung bawmh țhan. Thlapa le Arfi hna tangah cun zeizong vialte hna nih khing dimdiam in an um i Zing lei Ni nu Ni ceu dawh chuah țhan lai kha ngawngngan ngai in an hngak țhan.

Ka Dawt__ka cung i na chiah mi dawt nak hna cu kei hngalh lo in laa bang na zelh, Nang na cung i ka chiah mi Dawtnak tu cu laa bang zelțhan awk ah a har ko e. Kaa lungsak ko lai. Kei cu zaan mui bang in na ka țhen cang. Lungsi in bia ruah khawh na si ti lo. Thlapa ceu bang ka lung a maw, ka ruahnak a mui. Arfi hna bang hawikom rual nih thazaang pek in zing Ni ceu dawh ka hngak cang lai.

Biacah,

Dawt__kei cu semnak lai lungrawn khua le a ka hringtu Sunghno ka Nu ka Pa sin ah ka kir cang lai. Kan duh tuk le kan dawt tuk cu na hngal ko lo mei? Kan duh tuk! Kan dawt tuk kha! Kei cu kan philh kho lai lo. Ram dang ram țha na um nak tu ah hin Pathian tihzah bu te in rak um muh. Bawipa Pathian rak i bochan mu. Hi thil kan ton mi hna zong hi kan Pathian khuakhan a si ko lai. Nang naa lung sak zongah kei bal nih cun kan philh kho lai lo. Zei a si poh ah dam tein um rak i zuam zungzaal muh. Thla kan caam piak lai. Cun kan nun chungah hin voikhat tel in i ton țhan nak tu Pathian nih kan sarpiak hram ko seh. Kei nih cun philh na um lai lo. Kan duh tuk kan dawt tuk kha. Sian lo ka Dawt, hi vial hin si rih seh, dam te tu in mangtha tuk kun mu….

An daw zungzaal tu,

Țha Țha