Pathian Hmai Ah A Phan Mi Raithawi Thalcamnak

Pathian Hmai Ah A Phan Mi Raithawi Thalcamnak 

Ṭuan Hre Thang 

Biathlam 8:3-5 

"A dang vancungmi pakhat, zihmui khanghnak umte pakhat aa putmi kha a ra i biakṭheng pawngah cun a ra dir. Pathian mi hna an thlacamnak i toih awkah le bawiṭhutdan hmai i a ummi sui biakṭheng cung i khangh awkah zihmui tampi an pek. Pathian hmai i a dirmi vancungmi kut cun zihmui khu cu Pathian mi hna thlacamnak he khan an kai ṭi. Cun vancungmi nih khan zihmui um cu aa lak i biakṭheng cung i a ummi mei kha a chungah cun a rawn i vawlei cungah a hlonh. Khua a ri; ṭek a tla, nimtlau a lek i li aa hnin."

Biahmaiṭhi 

Jesuh Khrih kan zumhnak le thlacamnak hi ṭhan awk a ṭhalo mi a si. Thlacam kan ti mi cu, minung lei nih kan tuah khawh ti lo mi pin lei ah a tuah kho tu (kan zumh mi Pathian) sinah kan chimh khi a si. Cun, thlacamnak cu Pathian he i hawikomhnak asiloah biaruahnak a si pinah Pathian hmai ah pekchanh mi raithawinak zong a si. Martin Luther nih, thlacamnak cu ngakchia nih a dawt mi a pa he bia an i ruah bantukin Pathian he biatak tein bia i ruah kha a si tiah a ti. Thlacam cu Pathian bochannak le pumpak pehtlaihnak a si. John Calvin nih thlacamnak cu zumhnak kan langhternak bik a si tiah a ti. Thlacamnak nih Pathian kan zumhnak le kan i hngatchannak a langhter ve. Cun Salm 141:2 chungah, “Ka thlacamnak cu na hmai ah rimhmui si ko seh” a ti. Augustine nih, raithawinak taktak cu Pathian sinah thinlung pekchanhnak a si, tiah a ti. Thla kan cam tikah Pathian sinah kan thinlung, kan caan, kan sining vialte kan pek khi a langhter duh mi a si. 

Baibal Caangthim konglam tawi (Bible background) 

Biathlam Cauk cu Baibal thiamsang hna nih, Lamkaltu Johan tial mi a si tiah an ti. Patmos tikulh i sal a tan lio ah a ṭialmi a si (Biathlam 1:9). Baibal thiamsang tam deuh nih Biathlam cauk cu AD 90-96 hrawng, siangpahrang Domitian chan lio ah ṭial mi a si ṭheo lai tiah an ti. Zeicatiah Khrihfa hna nih an tonmi hremnak, siangpahrang biak awkah an hnek hna nak, zatlang nun le chawlet chawhrawlnak in hrial an ton nak nih fiang ngai in a langhter, ti a si. Cucaah Biathlam cauk cu hremnak a tongmi zumtu hna thazaang pek nak, Pathian cu cungnung bik a sinak le zumhawk tlak a sinak kha a hngalhter hna. Cun Jesuh Khrih cu teinak a hmumi Bawipa a si ti a langhter i zumtu hna kha zumhawktlak sinak le intuar khawhnak an ngeihnak lai thazaang a pek hna. 

Baibal Chungah:

Thlacamnak Cu A Thiangmi Le A Thawngmi A Si 

Thlacamnak cu Khrihfa hna caah a thiang mi le a ṭhawng mi a si. Thlacamnak hi a thiang mi a sinak cu siangpahrang David nih hi ti hin a langhter, “Ka thlacamnak cu zihmui bang in ka cohlan piak law ka kut ka hler mi cu zanlei raithawinak sa bangin ka cohlan piak ko,” a ti (Salm 141:2). Thlacamnak hi a thiangmi a sinak cu kan Baibal hmun dang zongah kan hmuh khawh (Rel ding: Biat 5:6; 8:3-4; Heb 4:16). Baibal thiamsang G. K. Beale nih, Biathlam chung i Baibal caangthim thlacamnak cu vancung khua hmun biaknak ah aa telmi in langhter a si, tiah a fianter. Zeicatiah thlacamnak cu Pathian hmai i biakṭheng in a hung chuak mi a si caah, Pathian thiannak ah aa tel. Beale nih thlacamnak cu minung bia ruangah si loin Pathian a thiangmi umnak le Pathian tinhmi chung ah pekchanhnak a si caah a ṭhawng mi a si, tiah a ti. 

Cun zumhnak in thlacamnak cu a ṭhawng tuk mi thazaang a ngei tu a si. Cu sining cu Lamkaltu Jeim nih hi ti hin a langhter, “Zumhnak in thla an camnak nih khan a zawmi kha a dam ter lai; Bawipa nih damnak kha a pek ṭhan lai i sualnak a tuah mi kha ngaihthiam a si lai,” (Jeim 5:15). Thlacamnak nih a thawngmi thazaang a ngeihnak cu Baibal hmun tampi ah kan hmuh khawh (Rel ding: Mar 11:24; Mtt 21:22; Lam 4:31; 2Kor 7:14; Fil 4:6-7). Leon Morris nih Biathlam chung i thlacamnak cu a derthawm mi le hmelchunhnak men a si lo, Pathian timhtuahnak ah a cawlcangmi thazaang pakhat in langhter a si, tiah a ti. Vancung thil sining nih thlacamnak cu Pathian ṭhawnnak ram ah aa tel ti kha a fiangter. Thlacamnak cu vancung biaknak ah aa tel caah a thiangmi a si, cun Pathian nih Amah hmang in cawlcangh aa thim caah thlacamnak cu a thawngmi zong a si. 

Thlacamnak Cu Pathian Nih Raithawinak Ah A Cohlan Mi A Si 

Zumtu hna thlacamnak cu Pathian nih raithawinak bang a cohlan mi a si. Baibal biakam hlun kan zoh tikah Israel mi hna raithawinak le thlacamnak cu ṭhan awk a tha lo mi a si. Raithawinak le thlacamnak cu fek tein aa seng i a kal ṭi mi an si. Salm caṭial tu nih, “Lawmhnak chimnak rawithawinak cu kan pek lai i na sinah thla ka cam lai,” tiah a ti (Salm 116:17). Baibal thiamsang William Barclay zong nih Biathlam 8:3-4 cu Biakam Hlun biakinn lei biaknak he a pehtlaihter. Zihmui kha raithawinak caah nifate pekchanh a si bantukin Khrihfa biaknak ah saram raithawinak kha thlacamnak nih a thlen, tiah a fianter. William Barclay caah thlacamnak cu Pathian a lawmhtertu thlarau raithawinak a si. 

Baibal thiamsang Richard Bauckham nih, rimhmui hmanthlak cu Pathian nih thlacamnak a cohlannak ah a langhter. Cun thlacamnak cu a sunglawi tukmi thil pakhat in langhter a si, vancung ah chiah a si i upatnak he pehtlaih a si, tiah a ti. Thlacamnak kan ti mi cu holhtheihlo in thlacam le pumpek thlacamnak a lawnh mi a si i Pathian lung a tongmi raithawinak a si. Lamkaltu dal 10 chungah Rom ralbawi Kornelias le a chungkhar nih Thiang Thlarau an tinconak cu Pathian sinah zumhnak in thla a camnak le misifak hna a bawmhnak hna cu Pathian nih a cohlan piak caah a si. Thlacamnak cu Pathian nih raithawinak ah a cohlan mi a si (Rel ding: Salm 66:15; 69:30-31; 107:22; 116:17; Mal 1:11). 

Thlacamnak Nih Van le Vawlei A Pehtlaih 

Mitampi kan thlacamnak cu van le vawlei karlak ah pehtlainak kan tuah khawhnak hlei phunkhat a si. Phundang cun thlacam cu Jakob nih a mang ah a hmuh mi vawlei in van tiang a phan mi hlei bantuk a si. Baibal thiamsang Craig R. Koester nih, Biathlam (Bia 8:3-5) cauk nih thlacamnak cu van le vawlei karlak ah hri bantuk in a langhter… thlacamnak cu cunglei ah a kai i, Pathian tuahsernak cu tanglei ah a rung ṭum, tiah a ti. Cu sining kan fian khawh nak lai¬_ Israel mi hna cu Pathian nih hi ti hin a ti hna, “Ka min in kawh mi ka mi hna nih khan an lung an ṭhumh i thla an cam i ka hmai an kawl…ah cun, van khin ka run theih lai i an sualnak cu ka ngaihthiam hna lai i an ram ka damter lai,” tiah a ti (2Chan 7:14). 

N. T. Wright nih, thlacamnak cu Pathian nih vawlei uknak ah minung i tel khawhnak nawl a kan pekmi lam pakhat a si, tiah a chim. A langhter duh mi cu, thlacamnak nih vawlei sual ṭhawnnak a teinak le minung mit nih hmuh khawh lo mi athur thlarau rianṭuannak vialte a teinak kha fiang tein a langhter duh mi a si. N. T. Wright nih a chim rih mi cu, “Thlacamnak nih vawlei pahnih kha a pehtlaih hna,” tiah a ti. A langhter duh mi cu, kan Bawipa Jesuh Khrih min in thla kan camnak nih van le vawlei kar ah a cat cang mi pehtlaihnak vialte kha a thar in pehtlaihnak a ser. Thlacam kan daithlan tikah van he kan i hlat deuhdeuh i vawlei ah kan pil deuhdeuh ve tinak a si. 

Harnak Ton Caan Ah Thlacamnak Nih Ruahchannak A Kan Pek 

A cung lei ah kan langhter cang bang in Biathlam cauk ṭial lio caan hi Jesuh Khrih zultu le a zumtu hna nih harnak le hremnak fak pi an in lio caan a si. Hi lio caan harnak a ing tu hna caah ruahchannak a pit ngaingai. Cucaah, Paul zong nih Rome ah a um mi harnak a tong cuahmah mi Khrihfa hna kha hi ti hin ca a kuat hna, “Nan i ruahchan mi thawng khan nan tha nuam ko u; harnak nan in tikah lungsau thinfual in um u law thla cam zungzal u,” tiah a ti hna (Rom 12:12). Harnak hna hi zumtu hna caah a donghnak a si lo, harnak hna hi thlacamnak nih a tei i thlacamnak nih ruahchannak a kan pek. 

Baibal thiamsang Jürgen Moltmann nih a chim mi cu, thlacamnak nih harnak caan ah ruahchannak a kan ngeihter, tiah a ti ve. Biathlam 8:3-5 nih hremnak a tongmi Khrihfa hna thlacamnak kha tuahsernak in hmuh awkah ruahchannak a pek hna, tiah Eugene Peterson nih a fianter. Kan nunnak ah sifah harsatnak hi aa pehzulh ko zongah, thlacamnak nih zumtu hna kan nun cu Pathian nih a ngeih ti kha a kan hngalhter. Thlacamnak cu harnak a tongmi zumtu hna caah ruahchannak, inkhawhnak le zumhtlak sinak hrampi ah a cang. 

Biadonghnak 

Nifatin kan nunnak ah thlacamnak le Jesuh Khrih a zumtu kan sinak hi ṭhan awk a ṭha lo mi a si. Cu caah Paul zong nih Thesalon khua zumtu hna kha, “A zungzal in thlacam u,” a ti hna (1Thes 5:16). Mithiang Paul nih thlacamnak cu hmualngei mi a sinak, a ṭhawng mi a sinak le thlacamnak nih thil ti khawhnak a ngeihnak hna hi a rak i fiang tuk. A cung lei ah ka langhter mi nak hmanh in thlacamnak nih a tuah khawh mi thil hi a ngan deuh lai. Cucaah hawi dawt hna, thlacam daithlang hna hlah usih. Thlacam ah ṭang chinchin hna usih. Thlacamnak cu; a thiang mi le a ṭhawng mi a si, Pathian nih raithawinak ah a cohlan mi a si pinah thlacamnak nih van le vawlei a pehtlaih i harnak ton caan ah thlacamnak nih ruahchannak a kan pek. 

Ca relnak in thazaang a la tu nan cungah Pathian thluachuahnak um ko seh! Amen.