Khrih Chungah Lungkhat Sinak

 

Khrih Chungah Lungkhat Sinak

Tuan Hre Thang

1 Korin 1:10-13

Ka u le ka nau hna, kan Bawipa Jesuh Khrih min in kan nawl hna: nan dihlak in pakhat le pakhat lungnge tein um tuah u, i ṭhen hlah u. Lungthin khat, ruahnak khat in um u.

Ka u le ka nau hna, Khalawi innchungkhar chungmi nih an ka chimh i an i si lengmang an in ti hna.

Ka chim duhmi cu: a cheu nih, “Kannih cu Paul a ṭanhmi kan si,” nan timi le, a cheu nih, “Kannih cu Apollo a ṭanhmi kan si,” nan timi le a cheu nih, “Kannih cu Peter a ṭanhmi kan si,” nan timi le, a cheu nih, “Kannih cu Khrih a ṭanhmi kan si,” nan timi hi a si.

Khrih cu a cheuh in nan i cheu dih. Nan ca i vailamtahnak ah a thimi kha Paul dahra a si? Tipil nan in kha Paul zultu si awkah dahra a si?

Biahmaiṭhi

Khrihfabu caah ṭihnung bik pakhat cu lenglei in hremnak siloin chunglei in i ṭhencheunak hi a si. Biaknak tuanbia kan zoh tikah ah Khrihfabu chungah buainak, pumpak hlawknak, hruaitu i zuamcawhnak, porhlawtnak le i theihthiamlonak hna nih Khrihfabu le zumtu a derthawmter ti hi fiang tein kan hmuh. Zumtu hna kan i ṭhencheu tikah, Khrih caah  tehte ṭha sinak a zor, pehtlaihnak a rawk i, Pathian rianṭuannak a dawnkhantu a cang tawn. Khrihfabu cu Khrih ah pum khat si dingin kawh mi kan si. Jesuh nih, a zultu hna cu pakhat an si nakhnga thla a cam (John 17:21). Cucaah, lungrualnak kan ti mi cu minung lei tinhmi sawhsawh si lo in thlarau lei ah a puitlaing mi sinak tahfung phunkhat zong a si.

I Korin 1:10-13 ah, Paul nih aa ṭhenmi Khrihfabu kha ca a kuat hna i zumtu hna kha Khrih lawnglawng hi an sining le an i hawikomhnak ah a hrampi a si awk a si ti kha a theihter hna.

Baibal cacaang hnulei kongtawi

Korin khua cu hlanlio Grik ram ah mirum le chawlehnak le mifim tampi umnak hmunpi a rak si (Dehli bantuk). Nunphung a phunphun, chawhlehnak ah a ṭhanchonak le zatlang nun aa cawhnak hmun a si tiah, theih a si. Cucaah cu bantuk vawlei taksa sining hna cu Khrihfabu chungah an rak lut i zumtu hna cungah huham an rak ngei ngaingai. Hi lio caan ah Korin khua mi nih an uar ngai mi cu a chim kho le a lar mi hna hnu zulh hi a si.

Korin Khrihfabu cu Paul nih missionary a kal lio ah a rak dirhmi a si. Sihmanhsehlaw, Paul a kal hnu ah, Apollo le Lamkaltu Peter (Cephas ti zong in kawh mi) ​​telh in Khrihfa hruaitu dang hna nih cuka ah rian an ṭuan. Hruaitu dangdang hna kha Pathian rianṭuantu an si tiah sunsak le upat thiam loin, zumtu cheukhat nih a uar in an uar  hna i hruaitu hna min hmang in bu hme tete an dirh. Cu an bu sining cu, zumtu cheukhat nih Paul a ṭanhmi bu kan si, an ti. Cun a cheukhat nih Apollo a ṭanhmi bu, Peter a ṭanhmi bu le Khrih a ṭanhmi bu tiah an i ṭhen.

Hi phu pawl nih Khrihfabu chung ah buainak le i hmuhthiam lo nak nganpi a chuahter. Cucaah, Paul nih buainak remh ding le zumtu hna kha Khrih chungah lungrualnak an ngeih ṭhannak hnga I Korin cakuat hi a tialmi a si.

Baibal Chungah

1. Lungrualnak caah Nawlnak

Paul nih nawlnak in a thawk:

“Ka u le ka nau hna, kan Bawipa Jesuh Khrih min in kan nawl hna: nan dihlak in pakhat le pakhat lungnge tein um tuah u, i ṭhen hlah u. Lungthin khat, ruahnak khat in um u,” tiah a nawlnak hna kha kan hmuh. (Caang 10)

Korin khua mi hna cu Paul hmang in Jesuh Khrih a zum mi an rak si ko nain Paul nih a nawlngeihnak hmang lo in Jesuh Khrih min hmang in a nawl tu in a nawl hna. Cu nih a langhter mi cu lungrualnak hi Paul nih a duh cem mi a si pinah Khrih nih Khrihfabu caah lungkhat sinak le lungrual a duhnak a langhternak zong a si. Thawngṭha cauk John 17:21 chungah kan Bawipa Jesuh Khrih nih a zultu hna caah thla a cam mi cu, “An dihlak in pakhat an si nakhnga thla ka cam. Ka Pa, keimah cu nangmah chungah ka um i nangmah cu keimah chungah na um bantuk hin annih zong kan chungah um ve hna seh,” tiah a ti. Langhter duh mi cu, Jesuh Khrih kan zumhnak ah pumkhat kan sinak hnga le lungthin khat, ruahnak khat in kan umnak hnga Paul nih a kan nawl ve.

Paul nih a nawl hna nak cu sining phunthum in a langhter:

i. Nan dihlak in pakhat le pakhat lungnge tein um tuah u

Zumtu hna nih thil hme tete le thil dangdang kong ah lung i ngenak kan ngeih dih lai ti kha a chim duh mi silo in Jesuh Khrih a zum mi kan sinak ah pakhat le pakhat lungnge tein a um mi si kha a chim duh mi a si. Phundang cun, Khrih thawngṭha chung i biatak ah khan lung aa rual mi siawk kha a langhter duh mi a si.

ii. I Ṭhen Hlah Uh

Ṭhennak timi biafang hi Greek biafang cun “schismata” ti a si i a sullam cu aa cheu mi, aa ṭhen mi, asiloah a kiak mi ti sullam a ngei. Khrih pum cu aa cheu dih sual lai ti hi Paul nih a lungre aa theih pi mi le a thin a phan tuk mi a si. Cucaah, Paul nih “i ṭhen hlah uh,” tiah kan Bawipa Jesuh Khrih min in a nawl nak hna hi a si.

iii. Lungthin khat, ruahnak khat in um u

Hi thil nih a langhter mi cu Jesuh Khrih a zumtu kan sinak ah lungthin ah aa khat mi le ruahnak ah aa khat mi kan si ding kha a langhter mi a si. Khrihfabu nih Khrih le a rian caah biakamnak pakhat kan i hrawm awk a si i cu vialte cu kan Bawipa Jesuh Khrih sunparnak ding ca lawnglawng ah a si awk a si.

Paul nih a biapi ah a chiahmi cu Jesuh Khrih a zumtu kan sinak thawngin Khrih chungah lungrualnak a ngei mi zumtu kan si ding kha biapi ah a thlir mi a si. Minung sining phung chungah ṭuanman hmuh mi laksawng an sining aa dangmi cu cohlan khawh asinain Jesuh Khrih zumhnak ah aa khat ko mi zutu ṭhencheunak cu cohlan khawh a si lo, ti kha Paul nih fiang tein a langhter mi a si.

Baibal thiam sang John Calvin nih a chim mi cu “Zumtu hna nih minung hruaitu kha a hlei hluat in upatnak an pek hna tikah ṭhencheunak a chuak,” tiah a ti. Pathian rian ah aa pumpe mi nang le kei cu Pathian nih a rian ṭuannak caah a hman mi thilri menmen kan si, ti hi kan i fian a herh. Jesuh Khrih lawnglawng hi Khrihfabu hrampi a si. Minung nih sunparnak kan co awk a si lo, kan Bawipa Jesuh Khrih lawng nih a co awk a si. Kan tuah ṭuan mi vialte nih Pathian sunparnak a langhter awk a si.

2. Ṭhennak A Taktak

Paul nih a chimmi cu:

“Ka u le ka nau hna, Khalawi innchungkhar chungmi nih an ka chimh i an i si lengmang an in ti hna.” (Caang 11)

Hi Baibal ca caang nih fiang tein a langhter mi cu, a fak ngaingai buainak a si caah zumtu hna chung in mikip nih an theihnak hi a si. “An i si lengmang” timi biafang nih fiang ngai in a langhter mi cu a cang lengmangmi buaibainak, i alnak le i zuamcawhnak kha a chim duhmi a si. Hi sining hi Khrihfa muisam a chiat ter ngaingai mi sining phunkhat a si. Baibal thiamsang Gordon D. Fee nih a chim mi cu, “Korin khua zumtu hna nih vawlei lungput kha Khrihfabu chungah an luhpi i Khrihfabu hruaitu hna kha aa ralchanhmi Philosophical Sianginn ah a ummi siangngakchia hna bantukin a pehtlaihter hna,” tiah a ti (Aa ralchanhmi Philosophical Sianginn cu bia i alnak in a khat).

Khrihfabu chungah siseh, innchungkhar le zumtu pumpak nun ah siseh Jesuh Khrih nih a kan duh piak mi nakin kan minung duhthimnak ah kan lungthin kan pek deuh tikah buainak le i sik nak a chuak tawn. Minung pumpak sining nih a chuahpi mi hna cu porhlawtnak te hna, khat le khat i nahchuahnak te hna le khat le khat i zuamcawhnak te hna hi an si i, cu sining nih a chuahpi mi cu a damlo mi i hawikomhnak le a damlo mi i pehtlaihnak hna kha a si.

Nihin Khrihfabu cheukhat zong nih mah bantuk sining (vawlei lungput) cu kan ton cuahmah ve. Cu sining hna cu; Hruaitu karlak i hmuhthiamlonak ruangah i siknak, i porhlawtnak ruangah khat le khat i remlonak, khat le khat lung i tlinhlonak ruangah i entainak le huham ngeih duh ah khat le khat i zuamhcawhnak te hna hi an si. Hi thil sining (vawlei lungput) hna nih, Khrihfabu i a rianngan bik le Khrihfabu nih aa hmaithlak mi rian (Pathian pennak rian) vialte ṭuan kho lo in a kan tolhter i tluk le rilhnak lam lei ah a pialter.

Baibal thiam sang John Calvin nih, “Korin Khrihfa hna an i siknak nih a thuk deuhmi thlarau lei buaibainak le porhlawtnak kha a langhter” tiah a ti. Korin zumtu hna nih Khrihfabu lungrualnak le kilvennak nakin an duh deuhmi cu hruaitu hna cawisan kha­­_ rak i zuam deuh dawh an si. Calvin nih a peh mi cu, “Zumtu hna nih pumpak ah hram a bunh mi ziaza (personalities) an i tlaih tikah, rianṭuantu vialte nih Jesuh Khrih pakhat lawng rianh awk a si kha an philh i minung upatnak nih Pathian sunparnak hmun a lak tikah i ṭhencheunak aa thawk,” tiah a ti. Khrihfabu chung zong ah pumpak ah hram a bunh mi ziaza (personalities) a um sual ah cun ṭih a nung taktak lai. Nihin Khrihfabu hruaitu hna zong nih kan i ralrin awk ngaingai a si mi cu, hruaitu hna i zumhawktlak sinak hnulei ah porhlawtnak aa thup tawn i Khrih cu a laifang ah a um awk a si ti kan philh tawn tikah, ṭhencheunak a chuak tawn ti hi kan hngalh awk a si.

3. Buainak Hrampi

Baibal ca caang 12-13 ah cun Paul nih Korin Khrihfabu chung i ṭhencheunak a chuahtertu taktak kha a langhter.

“Ka chim duhmi cu: a cheu nih, “Kannih cu Paul a ṭanhmi kan si,” nan timi le, a cheu nih, “Kannih cu Apollo a ṭanhmi kan si,” nan timi le a cheu nih, “Kannih cu Peter a ṭanhmi kan si,” nan timi le, a cheu nih, “Kannih cu Khrih a ṭanhmi kan si,” nan timi hi a si. Khrih cu a cheuh in nan i cheu dih. Nan ca i vailamtahnak ah a thimi kha Paul dahra a si? Tipil nan in kha Paul zultu si awkah dahra a si?” tiah a ti. (Caang 12-13)

Hi sining nih fiang tein a kan hmuhsak mi cu, Korin khua i zumtu hna nih kan Bawipa Jesuh Khrih cungah an lungthin an pe ti lo i minung a si mi hruaitu hna sinah an lungthin an pek deuh, ti hi fiang tein kan hmuh khawh. Jesuh Khrih ah chungkhar pakhat bantukin lungrual tein um loin hruaitu a si mi minung ah hram bunh in bu an dirh caah i ṭhennak fak pi in a chuak.

A cheu nih, “Kannih cu Paul a ṭanhmi kan si,” an ti. Paul cu Khrihfabu dirh tu le thawngṭha a cawnpiaktu a si caah a uar hlei mi an rak um. Cun a cheu nih, “Kannih cu Apollo a ṭanhmi kan si,” an ti. Apollo cu mifim ngai le biachim a thiam ngai mi a si. A fimnak le bia a chim thiamnak nih mi tampi an lung a lak hna. Cun micheu nih, “Kannih cu Cephas (Peter) a ṭanhmi kan si,” tiah an ti. Peter cu Jesuh he aa naih bikmi zultu pakhat a si i upatmi lamkaltu a si. Zumtu cheukhat nih an ruah mi cu, Peter hnu zulhnak nih nawlngeihnak ngan deuh a kan pek tiah an ruah. Cun a cheu nih, “Kannih cu Khrih a ṭanhmi kan si,” an ti. Hi phu hmanh hi lungrualnak le Khrih ah pumkhat sinak nakin midang he i ṭhennak caah “Kannih cu Khrih a ṭanhmi kan si” an rak i ti hi a si ṭheo men lai. Zeicatiah Paul nih a langhter ve hna caah a si.

Hi i ṭhencheunak le buainak zoh tikah Khrih ah hram a bunh mi hruaitu hna upatnak ruangah a chuak mi a si lo. Hi buainak cu hruaitu hna kha an dirhmunnak ngan deuh in an cawisan hna ruang le Jesuh Khrih chungah zumhawktlak sinak nakin minung hruaitu cungah zumhawktlak sinak kha a biapi deuh ah an chiah ruang ah a si. Hi bantuk ṭih a nung mi sining cu nihin Khrihfabu zongah a um ve ṭheo lai tiah ka ruah. Khrihfabu zumtu cheukhat nih kan ti khawh men mi cun, “Hi pastor hi ka ṭanh, Hi bu chungtel ka si, Hi rianṭuannak hi ka duh deuh, Hi hruaitu cu midang nakin an ṭha deuh,” tiah lung thin i khahlonak a um kho men. Zeicatiah kan Bawipa Jesuh Khrih nakin pumpak duhnak le kal ning a biapi deuh i kan chiah tikah Khrihfabu chungah ṭhencheunak a chuak.

Khrihfabu cu amah Paul, Apollo, Peter, asiloah minung hruaitu pakhatkhat ta a si lo ti kha Paul nih a kan theihter mi a si. Khrihfabu cu Jesuh Khrih ta lawng a si. Khrihfa hruaitu hna cu Pathian rianṭuantu men an si i kan zumhnak hrampi cu an mah hruaitu hna chungah hram a sih mi a si lo. Jesuh Khrih lawng hi kan zumhnak a hrampi cu a si. Jesuh Khrih a zumtu kan si bantukin minung sinak phun, phung le lam, hrih le hram hna nih Khrih pum cu a kan ṭhencheu ter hrimhrim awk a si lo. Kan zumhnak cu minung lei hruaitu hna ah si loin Jesuh Khrih ah a um mi a si awk a si.

Application

Nihin ah kan thinlung i check hna usih. Nihin Khrihfabu zumtu pakhat le pakhat kar ah vampang kan sa sual maw? I porhlawtnak, khat le khat kar duhdanh ngeihnak asiloah phu ṭanhnak nih a kan ṭhencheuter sual maw? Cu ti a si ahcun Jesuh Khrih sinah kan kir ṭhan a hau. Ṭhennak a phi cu taksa lei a kan hruaitu hna cungah kan mit le kan thinlung kan chiahtuk ruang le khat le khat i entainak ruang zong ah a si ko men lai. Cu nak in a biapi deuh mi cu Khrihfabu Lu a simi Jesuh Khrih cungah kan zumhnak mit, kan thinlung mit le kan taksa mit a chia mi zumtu kan si kha a si. Baibal thiamsang John Stott nih “Khrih vailamtahnak cu Khrihfa lungrualnak hrampi a si,” tiah a ti. Zumtu kan nih vialte caah Khrih lawnglawng a thih caah, zumtu vialte nih minung sining si loin Amah Jesuh Khrih ah kan sining kan hmunhter awk a si.

Theological Reflection

Khrihfabu le zumtu kan caah: Khamhtu cu pakhat lawng a um­­_ Jesuh Khrih a si. Vailamtah pakhat lawng a um_cu vailam cu Jesuh Khrih an tahnak vailam a si. Tipilnak pakhat lawng a um_cu cu Jesuh Khrih cu ka Bawi le a ka khamhtu tiah kan zumhnak thawng in a si. Khrihfabu nih Lu pakhat lawnglawng kan ngeih_cu cu Jesuh Khrih a si. Khrihfabu lungrualnak le lungkhat sinak cu Jesuh Khrih kan zumhnak ah hram aa bunh mi a si.

Biadonghnak

Korin khua Zumtu hna nih Jesuh Khrih nakin minung hruaitu hna kha biapi ah an chiah caah Korin khua Khrihfabu cu an i ṭhencheu. Paul nih Jesuh Khrih cu aa ṭhen lo, Khrih lawnglawng kha kan caah vailamtahnak ah khenhchih a si, tiah a ti. Cun Jesuh Khrih lawnglawng hi zumhawktlak a si ti le Jesuh Khrih ah aa hngat mi zumtu an sinak hnga a hngalhter ṭhan hna.

Cu bantuk cun Paul nih, cu bia cu nihin Khrihfabu kan sin ah a chim ve. Pakhat le pakhat lungnge tein um duhlonak, i ṭhenak, lungthin i khahlonak, i porhlawtnak, duhdanh ngeihnak hna nih zumtu hawikomhnak le Khrihfabu a hnorsuan tikah Khrih vailamtahnak ah kan kir ṭhan a hau, tinak a si. Vailamtahnak ah cun i ṭhencheunak a um ti lo, porhlawtnak a um ti lo, duhdanh ngeihnak a um ti lo. Jesuh Khrih ah pumkhat sinak lawng a um cang.  Cucaah, Jesuh Khrih cu Bawi a si tiah aw khat in a dirṭi mi zumtu, Jesuh Khrih zumhnak ah pumkhat si le Pathian pennak a kauh chinchinnak he tiah tinhmi pakhat in a dirmi Khrihfabu si hram ko hna usih. Jesuh Khrih cu kan zumhnak, kan i hawikomhnak le kan rianṭuannak ah a hrampi si zungzal ko seh.

Bawipa nih thluachuahnak kan pek piak ko seh. Amen.

 

Na Zumhnak Nih An Damter Cang

Na Zumhnak Nih An Damter Cang

Tuan Hre Thang

Marka 5:25-34

Cu hna lakah cun nu pakhat, thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi a um…Mi nih Jesuh kong an chim lengmang cu a rak theih ve i a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai, tiah a ti. Cucaah zapi lakah cun…a puan kha a tawngh. Cu ka hmun le cu caan te ah cun a thi chuah cu a dam i ka zawtnak in ka dam cang, ti kha aa hngal. Jesuh nih a chungin ṭhawnnak a chuah kha chikkhatte ah a hngalh i zapi lakah cun aa mer i, “Ahodah ka puan a tawng?” tiah a ti hna...Minu nih khan a cung i a tlungmi cu a hngalh i cucaah ther lengmang le phang lengmang in a ra i a ke hramah a bawk i a kong kha a chimh dih. Jesuh nih cun, “Ka fanu, na zumhnak nih an damter cang. Dai tein va kal law na zawtnak cun va dam ko cang,” tiah a ti.

Biahmaiṭhi

Kan Baibal caangthiam hi thawngṭha cauk pathum Matthai, Marka le Luka nih record ṭha te in an tuah cio. Cu vialte lakah Marka nih record a tuah ning hi a fiang khun ko tiah kaa thim hleinak a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih kum hleihnih thisen a chuak cang mi nu a damternak cu Galili ram, Kapernaum khua pawng ah a si kho men, tiah Baibal thiamsang hna nih an ti. Kan Bawipa Jesuh Khrih cu pumhnak inn uktu a si mipa Jairu inn lei a kal lio ah thichuahnak in kum hleihnih a zaw cang mi nu nih zumhnak le ruahchannak in a puan a tawnghnak le damnak a hmuhnak kha a si. Nihin ah kum hleihnih thichuak nu bantukin kan zawtnak hi aa dang cio lai. A cheu cu kan ram buainak ruangah thinlung damlonak, khuaruahnak damlonak le taksa lei hrimhrim damlonak tiah kan damlonak a phunphun aa dang cio lai. Hi lio caan, kan khing a rih tuk lio le kan van a santuk lio ah hin zumhnak le ruahchannak he kan Bawipa Jesuh Khrih puanki cu thlacamnak in tawng ve hna usih, tiah kan sawm hna. Tamdeuh in kan i fian khawhnak lai thichuahnak in kum hleihnih a zaw cang mi nu sining in thazaang la ṭi hna usih.

Lungdonghnak le harnak lakah

Kan Baibal ah thichuahnak in kum hleihnih chung a zaw cang mi nu hi a konglam tampi in aa ṭial lo nain kan hmuh khawh mi chungah hi nu hi a zawtnak ruangah lungdong le vansang ngai in um dawh a si. Sibawi tampi nih an thlop i cu thlopnak ah cun a ngeihchiah tampi zong a hman dih cang nain a ṭha deuh hlei lo; a zual in a zual chin. Vawlei lei sibawi hna fiamthiamnak nih an damh khawh ti lo caah lungdong ngai in rak um dawh a si. Cu hlei ah Judah mi hna zatlang nunphun ah an i nunpi mi cu, nu nih a nu sinak in thi a chuah a siloah nuphung a thei lio mi nu cu thianglo a si caah leng a chuak lai lo. Zeicatiah a tongh mi paoh kha a thianglo tiah ruah a si (Lev 15). Hi bantuk zatlang nun ah zeitindah a rak nun hnga, hi nu caah zeitluk in dah a nun si a vangh hnga. A damlonak ruangah zatlang nun in pheu a si, mi thianglo tiah ruah a si caah hawi sin um thloh a si. A caah ruahchannak a dong ngai lai, tiah ka ruah.

Nihin ah hin, thichuahnak in kum hleihnih chung a zaw cangmi nu bang kan tonmi harnak ruangah maw, kan zawtnak ruangah maw, kan ram buaibainak ruangah maw lungdong le vansang in a ummi kan tampi lai tiah ka ruah. Thaizing kongah ruahchannak ngeilo in a ummi zong kan tampi lai dah. Nihin i kan ram buainak ruangah mi tampi nih harnak kan tong cio i thaizing kong hmanh ah kan nunnak aamahkhang ngam lo le hnabei ngai in nun khua a sa mi kan tampi. Kan ram caah siseh, chungkhar caah siseh, fa le caah siseh, pumpak caah siseh ruahchannak ngeilo in a um mi tampi kan um. Kan khua kan ram, kan innchung toi hmanh ah him lo le khingret ngai in kan um. Kan nun hi zoh tikah mithinglo bang um hnangamlo le ral a zam mi hna nih ralzamnak nak zongah mithianglo nu bang um hnangamlo in a vaimi kan tampi. Nihin kan sining hi ruah tiakah thichuahnak in kum hleihnih chung a zaw cangmi nu bang ruahchannak a pit lung a dong ko.

Lungdongh caan ah ruahchannak thar he

Sihmanhsehlaw, Baibal caangthim ah kan hmuh rihmi cu, vansannak le lungdongnak in a khatmi nu (thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi nu) nih cun kan Bawipa Jesuh Khrih kong, midang nih an chim lengmang mi cu a rak theih ve, a ti. Khuaruahhar thil a tuah lengmang tu Nazareth khua mi Jesuh; mizaw, kebei, mitcaw, hnachet le thlarau thur nih a ṭem mi vialte hna a damter khotu kong nih cun mizaw nu cu ruahchannak thar a ngeihter. Cucaah mizaw nu nih a chimmi cu, “a puan ka tongh hmanh ah ka dam lai” tiah a ti. Phundang chim ahcun, hi tluk in khuaruahhar ṭhawnnak a ngei mi le khuaruahhar thil a tuahtu Nazareth khua mi Jesuh a puan ka tongh hmanh ah ka dam lai, tiah a tinak a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih kong a theihnak nih a nunnak caah a ṭha deuhmi ruahchannak a pek. Zumhnak le ruahchannak nganpi he a puan ka tongh hmanh ah ka dam lai a ti.

Nihin kan ram buainak ruangah thinlung, khuaruahnak lei le thasa lei in kan dam lo lio caan ah hin kan caah ruahchannak cu a um ko ti hi langhter ka duh. Thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi nu nih Nazareth khua mi Jesuh kong a theih tikah zumhnak he nihin a harnak le a intuarmi lonh in a nunnak caah a ṭha deuhmi thil a cang lai tiah aa ruahchan. Nang le kei zong nifa kan nunnak ah kan Bawipa Jesuh Khrih thawngin kan hmailei kongah a ṭha deuh chinchin mi kha aa ruahchan ve ding kan si. Cu sining cu nihin ah kan ram buainak nih harnak, sivanghnak, ṭahnak, hacangrialnak, thinlung le taksa damlonak tiah a phunphun nih a kan nenh lio caan ah hin mizaw nu (thichuahnak in kum hleihnih a zaw cangmi nu) bang zumhnak he Nazareth khuami Jesuh thawng in kan nunnak caah a ṭha deuh mi i ruahchan usih law kan hmurkaa in phuang ve hna usih. “Nazareth khuami Jesuh thawng in nihinnak hin thaizing khi a ṭha dueh lai! Nazareth khuami Jesuh thawng in 2026 nak hin 2027 khi a ṭha deuh lai!”

Zumnak le Thlacamnak in Nazareth khuami Jesuh puan tawng ve usih

Kan Baibal chungah mizaw nu cu, zapi lakah cun hnulei in a ra i Nazareth khuami Jesuh a puan kha a tawngh i cu ka hmun le cu caan te ah cun a thi chuah cu a dam caah ka zawtnak in ka dam cang, ti kha aa hngal, a ti (Mar 5:28-29). Mizaw nu nunnak zoh tikah kan i zohchunh ding cu, a hmuh bal lo mi le a kong lawng a theihmi Nazareth khuami Jesuh nih ka zawtnak hin a ka damter khawh ko tiah a zumh mi hi a si. Cun, a nunnak ah dawnkhantu tampi a um; thichuahnak in a zawmi a si caah mi thianglo le zatlang nunphung nih pheu mi a si. A zawtnak ruangah a tawnghmi poh a thianglo ah ruah a si. Judah phung le zatlang nunphung nih mibu sin ṭhut le dir kham a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih puanki a va tawngh khawhnak ding hmanh ah dawnkhantu tampi a um. Sihmanhsehlaw cu vialte dawnkhantu cu, “a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai” timi zumhnak nih a dawn kho lo. Cu a zumhnak nih cun dawnkhantu vialte cu a pahter khawh i Nazarat khuami Jesuh puan a va tawnghter caah damnak  tling a hmuh. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “Ka fanu, na zumhnak nih an damter cang,” tiah a ti.

Nihin ah cu bantuk zumhnak cu a phunphun in a zawmi nang le kei, kan chungkhar, kan Khrihfabu le kan ram nih a herh. Kan ram buainak le dothlennak ruangah pumpak in damlonak a ingmi, ralzam dirhmun in hmunkip ah zam in chungkhar a damlo mi  le Biakinn ah Pathian bia kho lo in  Biakinn hrawhpiak le Khrihfabu a zawmi tampi kan um lai dah. Cu bantuk ṭhiam cun, kan ram buainak le dothlennak ruangah kan ram a zaw, ram chung mizapi kan him lo. Thinphannak le ṭihnak nih a zual in a kan zual. Hi lio caan ah hin mizaw nu bang “a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai” tiah a ti ngam mi zumhnak ngeih kan herh. Nihin ah nang le kei nih kan mihring sinak in Nazareth khuami Jesuh puan cu kan hmu in kan tawng kho lai lo nain zumhnak le thlacamnak in tawng ve hna usih. Nazareth khuami Jesuh cu a nung; nizaan, nihin le thaizing aa thleng bal lo. Nihin ah, pumpak, chungkhar, Khrihfabu le kan ram caah zumnak fek in thlacamnak he Nazareth khuami Jesuh Khrih puanki cu tawng ve hna usih. Kan dam hrimhrim lai! Zeicatiah Nazareth khuami Jesuh ah damnak, luatnak le daihnak a um.

Biadonghnak

Biadonghnak ah, thichuahnak in a zawmi nu nih kum hleihnih chung a rak intuar mi harnak le lungdonghnak kha a zumhnak thawngin damnak ah a can bantukin, minu zawtnak bang nihin i kan tonmi ram buainak, chungkhar sifahnak, le taksa-thinlung damlonak hna hi zumhnak he Nazareth khuami Jesuh sin ah phakpi a herh. Vawlei lei thiamnak le sibawi hna nih an kan damh khawh lo hmanh ah, “a puan ka tawngh hmanh ah ka dam lai” timi zumhnak kha nifa kan nunnak ah i tlaih hna usih. Nihin ah Nazareth khumi Jesuh cu kan mit in kan hmu kho ti lo nain, zumhnak le thlacamnak thawngin a puan cu kan tawngh khawh ko. Kan hmailei caan, kan ram, kan chungkhar le kan Khrihfabu caah lungdong loin ruahchannak thar he hmailei ah a normi kan si awk a si. Jesuh Khrih cu nizaan, nihin le thaizing aa thleng bal lomi Pathian a si caah, amah ah cun damnak tling a um. Cucaah, lungdong lo le hnabei donglo tein zumhnak he Bawipa Jesuh Khrih puan tawng ve dingin kan sawm hna. Bawipa nih kan ram, kan miphun, kan Khrihfabu le pumpak kan nunnak ah damnak le daihnak tling kan pe ko cang seh. Amen.

Bawipa Nawlngaih Thluachuah Hmuhnak

Bawipa Nawlngaih Thluachuah Hmuhnak

Johan 2:7-10

Jesuh nih sinum pawl cu a thawh hna i, “Hi ralca ah hin ti rawn hna u,” tiah a ti. Liam thluahmah in an rawn hna i annih cu, “Ti kha tlawmpal in hei than u law rawldanghnak tlangtlatu kha hei pe u,” tiah a ti hna. An hei pek i, mitsur zu ah aa cangmi ti cu a rak teh. Hi mitsur zu hi khuazei in dah a chuah ti kha a hngal lo (Ti a thantu sinum nih khan cun an hngalh ko). Cucaah nupi thitu pa kha a auh i, “Midang nih cun an sawmmi hna kha mitsur zu a tha bik cu a hmasa ah an dinh tawn hna, cun an i zat hnuah cun a sawhsawh kha an pek hna. Sihmanhsehlaw nang nih cun a tha bik kha atu tiangin naa chiah rih,” tiah a ti.

Biahmaiṭhi                            

Kan tlangtar i “Bawipa Nawlngaih Thlachuah Hmuhnak” ka ti tikah, Bawipa nawl cu toidornak he a ngai mi kan si ding kha langhter duh mi a si. Bawipa a nawl ngaih hi zeitluk in dah a ṭhat le Bawipa nawl cu toidornak he a ngai mi hna cungah Bawipa thluachuah a ngan zia kha langhter duh mi a si. Kan Baibal caangthim hi Galilee ram ah a um mi Kana khua nupi ṭhitnak puaiah kan Bawipa Jesuh Khrih le a zultu hna cu sawm an si ve i puai an va zawh ve tikah puai zawh mi hna caah timhtuah mi mitsur zu a dihnak le sinum hna le chungṭuan hna lungre thei an um lio ah Jesuh Khrih nih ti kha mitsur zu a ṭha bik mi ah a canternak kha si. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih ti kha a ṭhabik mi mitsur zu a canter hlan ah sinum pawl nih tuahawk rian a fial mi hna a um. Cu rian cu lung ralca paruk chungah ti khat tein rawn a si. Cun, rawn cia mi lung ralca chung ti kha than ṭhan i rawldanghnak tlangtlatu va pek kha a si. Cu vialte an tuah dih tikah Bawipa a sunparnak le a lianngannak a hmu i aa hawm ve mi an sinak kha langhter duh mi a si. Cu sining cu a tanglei bantukin zohṭi hna usih.

Bawipa nih a rianṭuan hawi si a kan duh

Kan Bawipa Jesuh Khrih nih khuaruahhar thil a tuah tikah amah lungtho le amah lawng in a tuah lo. A hmasa bikah midang kha rian a fial ta hna a siloah bawmtu ah a sawm hna. Cu sining he pehtlai in, Baibal thiamsang Raymond E. Brown nih a chim mi cu, “Jesuh nih minung i tel loin khuaruahhar thil a tuah lo,” tiah a ti. Langhter duh mi cu kan Bawipa Jesuh Khrih cu minung he hmunkhat ah rianṭuan a duh mi a sinak, le minung kha a rianṭuan ṭi hawi siawk ah a duh zungzal mi a sinak kha fiang tein kan hmuh khawh. Kan Bawipa Jesuh Khrih cu zeizong vialte tuah kho tu a siko nain ralca chungah ti rawn kha sinum a fial hna. Sinum kha ti rawn ter lo in ralca chungin misur zu zong a chuahter khawh ko lai nain cu ti cun a tuah lo. Kan Bawipa Jesuh Khrih nih Pa Pathian rian a ṭuannak ah midang zong i tel ve hna seh ti a duhnak kha fiang tein kan hmuh khawh. Cucaah, Jesuh Khrih nih a zultu hna cu, “khuazakip ah va kal u law miphun vialte kha ka zultu ah va ser hna u;…,” tiah a ti hna nak a si (Mtt 28:19).

Nihin ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih sinum hna bang a rian ah a lamkip in i tel ve dingah sawm le fial kan si ve. Sinum hna kha kan Bawipa Jesuh Khrih nih, “Hi ralca ah hin ti rawn hna u” a ti bang a rian ah kan mah le kan sining cio in i pek awk ah fial kan si. Cu sining cu Lamkaltu Paul nih aa fiantuk caah, “ka u le ka nau hna, Pathian nih a kan zaangfahnak a nganmi ruangah hin, Pathian sinah a nung in pekchanhmi raithawinak bantukin i pe tuah u; a rian ah aa pumpemi le cohlan awk tlakmi si tuah u…,” tiah a ti (Rom 12:1). Cu sining cu, thawngṭha chim kho nih thawngṭha chimnak in siseh, ngaihchiah cawva ngei nih sifak le harsa, nuhmei le pahmei bawmhchanhnak in siseh, thlacam kho nih midang caah thlacam piaknak in siseh a lamkip in a rian ah i tal ve dingin fial kan si. Sinum hna nih an ti kawh mi ralca chung ti rawn fial bang, nihin ah Bawipa nih a lam kip in kan ti khawh cio mi a rian ah fial le auh kan si. Jesuh Khrih cu nangmah le keimah he rianṭuan ṭi a duh mi a si pinah nangmah le keimah hmang in khuaruahhar thil tuah a duh zungzal tu zong a si.

Nawlngaihnak nun a ngei mi Sinum hna

Jesuh nih sinum pawl cu, “Hi ralca ah hin ti rawn hna u,” tiah a ti hna tikah sinum pawl nih kan Bawipa Jesuh Khrih cu zeidangdang biahal lo in a fial hna ning in an tuah. Hi zawnah sinum pawl nun aa dawhtuk mi cu, dai te in toidornak le a nawlngaihnak he ralca paruk chungah ti cu liam thluahmah in an rawnnak hi a si. Sinum dirhmun ah va i dirter cio usihlaw bia hna kan hal ta men hnga, tiah ka ruah. Ralca paruk chungah ti khat te in rawnter cu aw…kan ti men lai. Zeicatiah ralca pakhat nih cun ti galan 20 le 30 kar a tlum, ti a si. Galan pakhat cu palang thawl ruk tluk a si va sikaw, ralca paruk chungah ti khat tein rawn cu a tawmte lo. Sihmanhsehlaw, sinum hna nihcun biahalnak umlo, vuivainak umlo le lunghrinhnak umlo in kan Bawipa Jesuh Khrih nih a fial hna ning in a nawl ngaihnak he an tuah.

Cu bantuk ṭhiamṭhiam cun sinum pawl nih relca chungah ti cu liam thluahmah in an rawn dih hnu ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih sinum pawl kha a thawh hna i, “Ti kha tlawmpal in hei than ṭhan u law rawldanghnak tlangtlatu kha hei pe u” tiah a ti hna. Sinum hna nih, cu zongah cun alnak le biahalnak zeihmanh um lo in ralca chung ti cu rawldanghnak tlangtaltu pek awk ah an than ṭhan. Hi sinum hna dirhmun ah hei dir cio usihlaw kan vuivai pah cang lai dah, “Ziah, ralca paruk khat tein ti a kan rawn ter dih caangkaa in ralca chung ti cu ziah a kan thanter ṭhan hoi hnga? Ziah, misur zu a silo mi ti cu rawldanghnak tlangtlatu va pek awkah a kan fial hoi hnga?” tiah lunghrinhnak he kan ti men lai dah. Sihmansehlaw sinum hna nih cun dai tein kan Bawipa Jesuh Khrih nih a fial mi hna vialte kha toidornak le lunghrinhnak umlo in an tuah dih tikah Pathian Fapa Jesuh Khrih, khuaruahhar thil tikhawh ṭhawnnak an hmuh. Nawlngaihnak kan ti mi cu khuaruahhar thil tuah hlan le hmuh hlan ah a um ti hi chinchiah awk ṭha ngai a si.

Nihin i Jesuh Khrih a zumtu kan sinak ah a biapi mi le kan i ngeih ding mi sining cu sinum hna i an nunzia hi a si. Nifa kan nunnak ah Bawipa nawl ngai in kan nun le a cungah lunghrinhnak zeihmanh ngeilo in a rian ah aa pumpe ding kan si hi a si. Kan nunah ralca um a lawng mi bang chambaunak le herhbaunak tampi kan ngeih caan a um ko lai. Cu caan lio theng te ah cun kan Bawipa Jesuh Khrih cungah lunghrinhnak ngeihlo le a umlo mi a umter khotu a sinak hngal in kan nun awk a si. Caan tampi ah chungkhar nih ngeihchiah cawva in siseh, thaizing eidin awk ah siseh, harnak kan ton tikah Bawipa nih a kan fialmi dinfelnak nun kha i philhter i ningcanglo chawva kawl hna hi Jesuh Khrih thilti khawhnak i bochanlonak nih a chuahter mi a si. Baibal thiamsang James D. G. Dunn nih, “Jesuh Khrih kan zumhnak nih a nawlngaihnak le a ṭha mi tuahsernak a chuahter zungzal,” tiah a ti. Nifa kan nunak ah kan Bawipa Jeshuh Khrih ah lunghrinhnak ngeilo in Amah zumhnak, bochannak le a cawnpiaknak zul in a nung ding kan si. Cu ti kan nun a si ah cun kan cungah Jesuh Khrih thiltuah ṭhawnnak a lang hrim lai.

Ti in khuaruahhar thluachuah mitsur zu ah

Sinum hna nih kan Bawipa Jesuh Khrih fialmi rian, belca chung ti cu an leh i rawltlangtlatu sin an phak pi tikah ti cu dai tein a thaw ngaingai mi le a ṭha ngaingai mi mitsur zu ah a rak i cang diam. Ti in mitsur zu ah aa cang mi cu rawltlangtlatu nih a rak teh tikah a thawtnak nih a khuaruah a har ter. Baibal caang thim cungah rawl tlangtla tu nih cun, “Hi mitsur zu hi khuazei in dah a chuah ti kha a hngal lo (Ti a thantu sinum nih khan cun an hngalh ko)” tiah a ti. Langhter duhmi cu, Bawipa Jesuh Khrih pawng te ah toidornak le a nawlngaihnak he a rianhtu sinum hna lawng nih Jesuh Khrih khuaruahhar thil tuah ṭhawnnak an hngalh. Sinum hna nih Jesuh Khrih a nawl an ngaihnak le kan Bawipa Jesuh Khrih nih khuaruahhar thil a tuah mi ruangah, cu ni i nupi ṭhitnak puai cu lunglawmhnak le thluachuahnak ni ah a cang.

Ni fa kan nunnak ah sinum hna bang Jesuh Khrih he a um i a kan fial mi le a kan cawnpiak mi kha toidornak he a tuahtu kan si awk a si. Zeicatiah, kan Bawipa Jesuh Khrih he aa hlatnak ah a um mi rawltlangtlatu nih cun a thaw ngaingai mi le a ṭha bik mi mitsur zu kha khuazei in dah a rat ti kha a hngal lo. Sihmanhsehlaw, kan Bawipa Jesuh Khrih pawng te ah a rak um i tuah u a ti mi kha toidornak le a nawlngaihnak he a tuahtu sinum pawl nih cun fiang tein an hngalh. Cu bantuk cun, Jesuh Khrih a cawnpiaknak kha aa nunpi mi le Jesuh Khrih he neihniam te in a um peng ding kan si hi a biapituk. Cu ti kan si ah cun kan nun ah kan Bawipa Jesuh Khrih ṭhawnnak le khuaruahhar thil tuah ṭhawnnak kan hmuh ve hrimhrim lai. Cun kan nun hmang in chungkhar ah siseh, Khrihfabu ah siseh, ram le miphun ah siseh Pathian sunparnak a lang lai i kan nun hmang in midang nih Pathian thluachuah an co khawh lai.

Biadonghnak

A donghnak ah, a cungah kan langhter cang bang Bawipa nawl kan ngaih tikah thluachuah kan hmuh lawng si loin, Bawipa sunparnak le thilti khawhnak kha fiang te in kan hmuh khawh. Sinum hna nih zumhnak le toidornak he ralca ah ti an rawn i, rawltlangtlatu sinah toidornak le a nawlngaihnak he an pek bang khan, nihin i Khrihfa kan sinak zongah kan sining cio in Bawipa rian ah aa pe ding le kan Bawipa Jesuh Khrih a nawl a ngai ding kan si. Cun, nawlngaihnak kan ngeih hnu ah khuaruahhar thil a hung chuah bantukin, nifa tin kan nunnak ah Bawipa nawl ngai in kan nun tikah Pathian nih kan nunnak in chungkhar, Khrihfabu, le miphun caah thluachuahnak le a lianngannak kha a langhter hrim hrim ko lai.

Ca relnak in thazaang a la tu nan cungah Bawipa thluachuahnak um ko seh.

 

Lungpher Hi Ṭhial Tuah U

 

Lungpher Hi Ṭhial Tuah U

Ṭuan Hre Thang

John 11: 38-44

Jesuh cu a hrum ruangmang ṭhan i thlan ah cun a va kal. Cu thlan cu lungkua a si caah a khar ah lungpher an khar. Jesuh nih, “Lungpher hi ṭhial tuah u,” tiah a ti hna. Mithi pa far Martha nih cun, ‘Bawipa, a nam tuk cang lai, kanvuinak ni li a si cang,” tiah a ti. Jesuh nih Martha cu, Na zumh ahcun Pathian sunparnak na hmuh lai, tiah ka rak in ti lo maw?” tiah a ti. Lungpher cu an thawn i … “Lazaruh, ra chuak tuah,” tiah a ti. Mithi pa cu a kut le a ke ruak puanzual bu le a hmai khuh puan he khan a hung chuak. Jesuh nih, “Phoih u law kal seh,” tiah a ti hna.

Biahmaiṭhi

A cung i Baibal cacaang hi Lazaruh cu a fak mi zawtnak ruangah a thi i thlan cungah ni li fim a si cangnak le kan Bawipa Jesuh Khrih he zeitluk in dah naihniam tein aa daw mi an sinak kha fiang te in kan hmuh khawh. A thi cang mi Lazaruh ruangah kan Bawipa Jesuh Khrih a hruam ruangmang ve nak le Martha nih Jesuh Khrih aa bochannak hna kha tampi in kan hmuh khawh. Hi vialte sining chungah hin kan Bawipa Jesuh Khrih nih “Lungpher hi ṭhial tuah u,” a tinak kha biapi ah char in i ruah ṭi hna usih tiah sawm kan duh hna. Lungpher nganpi bang kan nunnak ah kan Bawipa Jesuh Khrih hmu kho lo in a kan dawn tu le Pathian sunparnak lang kho lo in a dawntu lungpher bang kan ziaza ṭhalo vialte cu thawn ve ding ah hi thawngṭha nih hin aa tinh mi a si.

Lungpher Nganpi Bang Ṭihphannak le Lungretheihnak

Mikip nih kan ton mi harnak hna le buainak ruangah maw ṭihnak le thinphannak kan ngei cio lai tiah ka ruah. A hlei in nihin kan ram buainak ruang ah mikip nih harnak kan ton cio tikah kan thinlungah retheihnak le ṭihnak hi kan pawi cio dih lai tiah kan ruah. Cu bantuk thinphannak le ṭihnung mi chung kan um lio zongah lungpher nganpi bang ṭihnak le thinphannak hna a teitu a silo ah thinphannak le ṭihnak kha lungpher bang a thawntu kan si ding ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih a kan fial mi a si.

Baibal thiamsang John Calvin nih a chim mi cu, “Lungretheihnak le thinphannak hna hi Pathian nih phorh dingin a kan fial bal lomi thilrit a si,” tiah a ti. Kan caah a khing a rit tuk mi lungpher bang ṭihnak, thinphannak le lungretheihnak hna hi Pathian nih a fa le phorh dingin a kan duh piak mi a silo. Cucaah David nih hla a phuah mi cu, “Na thilri cu Bawipa sinah ṭhum ta law amah nih an bawmh lai…,” tiah a ti (Slm 55:22). Cu bantuk ṭhiamṭhiam cun Lamkaltu Peter zong nih zumtu hna cu, “Amah nih an zohkhenh hna caah nan lungretheinak vialte kha Amah cungah chia dih ko u,” tiah a ti hna (1Pet 5:7). Nihin i kan khing a rihter tuk tu lungretheihnak, thinphannak le ṭihnak hna hi thawn cang hna usih, ṭhial cang hna usih. Kan mah nih i phorh ti hna hlah usih. Amah sin tu ah ṭhial in thawn hna usih law Pathian sunparnak a lang ko lai.

Lungpher Nganpi Bang Hawi Dang Ngaihthiamlonak

Mikip nih kan ton cio mi cu, midang nih kan cungah sualnak an tuah bantuk in midang cung zongah sualnak a tuah mi lawng te kan si ve. Cucaah ngaihthiamnak hi mikip nih kan herh mi a si. Ngaihthiamnak lo cun dawtnak kan ti mi zong hi a tling mi dawtnak a si kho hlei hnga lo. Cun ngaihthiamnak lo cun daihnak zong hi kan vawleipi ah a um hnga lo. Cu tluk in a biapi mi ngaihthiamnak cu Khrihfa hna nih kan i ngeih awk a si. Zeiruangah nihin kan ram ah daihnak a um lo? Ziah, Khrihfabu a buai tawn i kan i ṭhan tawn? Ziah nu le va i ṭhannak a chuah tawn? Cu bantuk sining a um tawnnak a ruang cu ngaihthiam nun kan ngaih lo caah a si. Midang ngaihthiam khawhlo hi mah le mah khing rit i phorhter a si i lungpher bang a rit mi midang ngaihthiam khawhlonak cu thawn awk le ṭhial awk ah kan Bawipa Jesuh Khrih nih a kan fial.

Ngaihthiamnak a biapit ning cu John Calvin nih hi ti hin a chim, “Mi ngaihthiam kan duh lo lio ah Pathian sinah ngaihthiam kan hal kho lo,” tiah a ti. Cucaah midang ngaihthiam hi Pathian fale kan rian a si. Kan Bawipa Jesuh Khrih zong nih Peter cu, “voi sarih siloin voi sawm sarih voi sarih” ngaihthiam ding in a cawnpiak (Mtt 18:22). A langhter duh mi cu, kan cungah midang nih sualnak an tuah tikah a ngaithiamtu si awkah timhcia tein a um ding kan si kha a kan cawnpiak. Cun Jesuh Khrih nih a zultu hna kha, “Ni khat ah na cungah voi sarih a sual i voi sarih ningin, ‘Kaa ngaichih,’ a ti ahcun na ngaihthiam hrimhrim lai,” tiah a ti (Luk 17:4). Kan Bawipa Jesuh Khrih nih a langhter duh bik mi cu, midang nih kan cungah sualnak tampi an tuah zongah an tuahzat sualnak ngaihthiam kha a kan cawmpiak mi a si. Na nunnak ah na ngaihthiam khawhlo mi an um maw? Cu ngaihthiam khawhlonak lungpher nganpi kha thawn law ṭhial cang…na nun ah Pathian sunparnak a lang lai.

Lungpher Nganpi Bang Ruahchannak Ngeihlo

Nifatin kan nun khual lam ah a biapituk mi cu ruahchannak he nun khual lam a peh mi kan si ding hi a si. Cu ruahchannak cu Pathian ah hram a bunh mi a siawk zong a si. Micheu cu an nunnak khual lam ah ruahchannak ngeilo in an um caah an nun a rawk tawn. “Ruahchannak a um ti lo” an ti caah micheu khat cu mah le mah nunnak aa la mi zong an um. Cun micheu cu ruahchannak he nun khual lam peh a si tikah harnak tampi zong an tong ko i cu harnak lak ah cun ruahchannak an ngeih mi kha an i tlaihpeng caah harnak kha an tei khawh. Harnak, ṭihphannak le sungh zatlaknak  lak i an um lio zongah an ngeih mi ruahchannak nih cun teinak a phak pi hna. Kosuke Koyama nih a chim mi cu, “Ruahchannak cu harnak a in mi hna he duhsah tein a kal ve,” tiah a ti. Cucaah ruahchannak he nun khual lam a peh mi kan si ding hi a biapituk.

Lamkaltu Paul nih, “A hmun zungzalmi thil pathum an um, cu hna cu zumhnak le ruahchannak le dawtnak an si,…,” tiah a ti (1 Kor 13:13). Langhter duh mi cu, Paul zong nih ruahchannak cu Khrihfa nun ah biapi ngai in a thliar. Ruahchannak lo cun Khrihfa kan sinak zong hi a tling deuh rualo hih. Augustine Hippo nih, “lungdong le ruahchannak ngeilo in kan um tawn cu kan caah Pathian Vel a ngan zia kan philh caah a si,” tiah a ti. Minung nih harnak, fahnak, ṭihphannak kan ton ko lai nain cu vialte nak cun Pathian Vel a ngan deuh, Pathian ṭhatnak a ngan deuh ti le cu vialte harnak chung cun Bawipa nih ka caah a ṭha bik in khua a khaan ko lai ti mi ruahchannak he nun khualam a peh ding kan si. Nihin na nunnak ah lungpher nganpi bang ruahchannak ngeilo in kan nun a khamtu a um maw? Cu ruahchannak ngeilo in an chiatu lungpher nganpi cu thawn cang law khuaruahhar in na nunah Pathian sunparnak a lang ko lai.

Biadonghnak

Nihin ah lungpher nganpi bang na nunnak ah thawn awk thil tampi a um lai dah. Cu bantuk in kan thawn awk hna cu a cungah ka langhter mi ṭihphannak, Lungretheihnak, midang ngaihthiam khawhlonak le hi vawilei ah ruahchannak ngeilonak hna leng in thil tampi a um ko lai. Cu hna cu, thathutnak, lar duhnak, mi cung cuan duhnak, mi upat thiamlonak, u le nau cungah dawtnak ngaih khawhlo nak…ti in a phunphun a um kho. Cu vialte cu nihin ah kan thawn ve awk a si. Mi cheu nih “Ziah Jesuh nih a thawn ko lo,” kan ti khawh men. A si, kan Bawipa nih Pathian fapa a sinak hmang in a thawn khawh ko hnga nain cu ti cun thil a tuah lo. Lungpher pi a thawnter hna i an thawnnak (Responsibility) cungah Bawipa ṭhawnnak khuaruahhar thil a lang. Cu sining cu Lazaruh thihnak in a thawhnak kha a si. Cu caah nihin ah lungpher pi bang na khing an rihter tuk tu hna kha thawn in ṭhial cang hna, Bawipa nih khuaruah har in na nunah rian a ṭuan lai.

Ca relnak in thazaang a la tu nan cungah Bawipa thluachuahnak um ko seh! Amen.